SŁOWNIK BIOGRAFICZNY

Żołnierzy 2 Korpusu Polskiego



Drukuj
http://indeks2kp.pl/wp-content/uploads/2020/08/nopic.jpg

Jan Rafał Grzondziel


19/10/1912 – 22/12/1998
IMIĘ: Jan Rafał
NAZWISKO: Grzondziel
IMIĘ OJCA:
IMIĘ MATKI:
NAZWISKO RODOWE MATKI:
DATA URODZENIA: 19/10/1912
MIEJSCE URODZENIA: Katowice
DATA ŚMIERCI: 22/12/1998
MIEJSCE ŚMIERCI: Wilno (prow. Ontario), Kanada
MIEJSCE POCHÓWKU:
ŻYCIE PRZED II WOJNĄ ŚWIATOWĄ

Urodzony 19 października 1912 roku w Panewnikach (dziś Katowice). Pułkownik Wojska Polskiego. Ksiądz katolicki, franciszkanin, wykładowca nauk politycznych, harcmistrz, wybitny działacz społeczny na rzecz Polonii kanadyjskiej. Absolwent filozofii i teologii Kolegium Św. Antoniego w rodzinnych Panewnikach w 1936 roku. W latach 1937-39 młodszy asystent Katedry Polskiej Literatury na Uniwersytecie Poznańskim. Kapelan Generalnego Szpitala Wojennego w Zbarażu.

LOSY W CZASIE II WOJNY ŚWIATOWEJ (PRZED WSTĄPIENIEM DO ARMII ANDERSA)

17 września 1939 roku dostaje się do sowieckiej niewoli ale w roku 1940 ucieka na Śląsk, a później przez Węgry do Grecji, gdzie zostaje kapelanem Poselstwa RP w Atenach. Po przystąpieniu Włoch do wojny, w grudniu 1940 roku zostaje ewakuowany do Libanu i przydzielony do Kwatery Głównej WP na Wschodzie.

PRZEBIEG SŁUŻBY W ARMII ANDERSA

Po upadku Francji służy w szeregach Brygady Karpackiej formowanej w Palestynie. W stopniu kapitana pełnił m.in. funkcje Szefa Duszpasterstwa i Kanclerza Kurii Polowej na Wschodzie (Military Field Curia w Bagdadzie). Brał udział we wszystkich działaniach bojowych II Korpusu Polskiego w kampanii włoskiej, od Tarentu przez Monte Cassino po Bolonię. Zasłużony działacz harcerski, m.in. organizator Rady ZHP na Wschodzie (Palestyna, 1940 rok), I Konferencji Instruktorskiej w Como (Włochy) i Walnego Zjazdu Rady ZHP w Rzymie (1946 rok). Honorowy Obywatel Miasta Bolonii (senat miasta wybił okolicznościowy medal z jego nazwiskiem) i doktor honoris causa Uniwersytetu Bolońskiego.

LOSY POWOJENNE

W roku 1946 ksiądz Grzondziel w randze majora przybywa do Anglii, gdzie bierze czynny udział w organizowaniu szkół dla byłych żołnierzy i parafii zgodnie z zasadami prawa brytyjskiego. Po podyplomowych studiach psychologii eksperymentalnej na Uniwersytecie Oksfordzkim (w latach 1946-48) uzupełnia wykształcenie w USA (w latach 1949-50) jako absolwent Wydziału Nauk Społeczno-Politycznych Western Reserve University w Cleveland (Ohio), jednocześnie obejmując parafię św. Antoniego w Cleveland. Podejmuje pracę jako wykładowca (w latach 1950-51), a następnie kierownik (w latach 1951-52) Wydziału Nauk Politycznych katolickiego Quincy College (Illinois).Od 1952 roku na stałe mieszka w Kanadzie.W 1955 roku zdobywa bakalaureat z prawa kanonicznego na Uniwersytecie Ottawskim. W 1965 roku bierze udział w II Soborze Watykańskim, a od 1968 roku przechodzi do duchowieństwa diecezjalnego, m.in. w Sarnia (Ontario). Zostaje proboszczem Misji Polskiej Św. Krzyża w Woodstock (Ontario). Buduje kościół, w którym kardynał Karol Wojtyła poświęcił specjalny krzyż (metaloplastyka M. Owczarskiego).Ksiądz Grzondziel uważany jest za odkrywcę regionu w prowincji Ontario, uznanego za kolebkę polskiego osadnictwa w Kanadzie. W latach 50-tych zauroczony okolicami miasteczka Barry’s Bay osiedlił się w miejscu, gdzie w 1858 roku przybyła pierwsza grupa (18 rodzin) imigrantów z Polski, wszyscy z Kaszub. W rok później w rejestrach odnotowano pierwszych 14 kaszubskich nazwisk z adnotacją o przynależności do narodowości polskiej. W 1953 roku ksiądz Grzondziel założył tam Ośrodek Młodzieżowy Rekreacji i Sportów “Kaszuby”, a wkrótce potem zbudował kaplicę i “Katedrę Wśród Sosen”. Powołał Koło Hallerczyków w Barry’s Bay po przeprowadzeniu uznania ich praw weterańskich. Wprowadził elektryfikację i telefonizację okolicy oraz pocztę, której został pierwszym pocztmistrzem. Dzięki jego wysiłkom w 1960 roku Urząd Nazw Geograficznych Kanady zatwierdził nazwę “Kaszuby”. Dzisiaj znajdują się tam polskie kościoły, szkoły, pomniki, obozy i stanice harcerskie oraz skansen, stanowiąc enklawę polskości w Kanadzie.
Zmarł 22 grudnia 1998 roku w Wilnie na Kaszubach (Ontario). W roku 1999 odsłonięto na Kaszubach obelisk poświęcony księdzu Rafałowi Grzondzielowi.

Publikacje:
– Panie, pozostań z nami – modlitewnik Brygady Strzelców Karpackich (Jerozolima, 1940),
– Kazania tobruckie – jako ksiądz J. Joniec (Jerozolima, 1944),
– U źródeł Mocy (Jerozolima, 1944),
– The Ozarks – praca naukowa (Cleveland, Ohio, 1950),
– The Bankruptcy of the Soviet Ideology… – praca naukowa (Ottawa, 1953).

POSIADANE ODZNACZENIA

Order Wojenny Virtuti Militari V Klasy, Order Polonia Restituta V Klasy, Krzyż Walecznych, Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami, Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami, Medal Wojska (czterokrotnie), Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino, Africa Star, Italy Star, Corona d’Italia, Valor Militare (dwukrotnie)

MIEJSCE ZAMIESZKANIA PO WOJNIE
INNE INFORMACJE (NP DOTYCZĄCE RODZINY, ITP)
ŹRÓDŁO DANYCH BIOGRAFICZNYCH

Archiwum Fundacji „Znaki Pamięci”
krzyz.montecassino.eu

SKANY / FOTOGRAFIE
OPIS ZAŁĄCZONYCH MATERIAŁÓW


AllEscortAllEscort