SŁOWNIK BIOGRAFICZNY

Żołnierzy 2 Korpusu Polskiego



Drukuj
http://indeks2kp.pl/wp-content/uploads/2020/08/nopic.jpg

Tadeusz Sokołowski


28/10/1887 – 21/01/1965
IMIĘ: Tadeusz
NAZWISKO: Sokołowski
IMIĘ OJCA: Jan
IMIĘ MATKI: Maria
NAZWISKO RODOWE MATKI: Skupieńska
DATA URODZENIA: 28/10/1887
MIEJSCE URODZENIA: Worobin (pow. Sarny, woj. wołyńskie)
DATA ŚMIERCI: 21/01/1965
MIEJSCE ŚMIERCI: Szczecin
MIEJSCE POCHÓWKU: Szczecin – Cmentarz Centralny – kwatera 37B, rząd 2, grób 4
ŻYCIE PRZED II WOJNĄ ŚWIATOWĄ

Od 1896 r. rodzina Tadeusza Sokołowskiego mieszkała w Łodzi. On sam uczęszczał do rządowego gimnazjum filologicznego i uczył się na tajnych kompletach. Nie został dopuszczony do matury w 1905 r. z powodu udziału w strajku szkolnym. Uczestniczył w kursach zorganizowanych w Krakowie dla uczniów relegowanych ze szkół w Królestwie Kongresowym, jednak zostały one przerwane jako demonstracja solidarności z młodzieżą, która była zmuszona pozostać w Królestwie. Ostatecznie maturę zdał w Krakowie w 1907 r. w Gimnazjum św. Jacka. Studiował na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego. 07.07.1913 r. otrzymał dyplom lekarza. Odbywał staż w Klinice Chirurgicznej Bolesława Kadera i w Szpitalu św. Łazarza. W czasie I wojny światowej – lekarz Legionów Polskich. Walczył na frontach Królestwa Polskiego i Galicji. Był lekarzem batalionowym w I Brygadzie, a w okresie marzec-sierpień 1915 r. – lekarzem w Szpitalu Zakaźnym w Wadowicach.
Jego niesubordynacja w sprawie szczepień na dur brzuszny spowodowała przeniesienie do Kamieńska koło Piotrkowa, gdzie pracował w Domu dla Rekonwalescentów. Wrócił na front i uczestniczył w kampanii na Wołyniu – oficer Legionów. 29.09.1914 r. awansowany na stopień podporucznika lekarza, a 15.12.1915 r. na stopień porucznika lekarza.
17.07.1917 r. – po kryzysie przysięgowym – został zwolniony z wojska. Rozpoczął pracę na oddziale chirurgii Szpitala Dziecięcego im. Anny Marii (później Szpital im. J. Korczaka) w Lodzi. W 1918 r. ochotniczo brał udział w zwalczaniu epidemii tyfusu plamistego. W okresie dwudziestolecia międzywojennego był początkowo uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej na froncie Litewsko-Białoruskim, a następnie pracował w szpitalach w Toruniu i w Warszawie.
W wojnie polsko-bolszewickiej w latach 1919-1920 jako lekarz 3 Pułku Piechoty Legionów, w stopniu kapitana. Komendant szpitala w Mińsku i ordynator Oddziału Chirurgii, szef sanitarny 22 Dywizji Ochotniczej w stopniu podpułkownika. W czasie wyprawy na Litwę zachorował na dur i wrócił do Warszawy.
W latach 1921-1923 pełnił służbę w II Klinice Chirurgii Zygmunta Radlińskiego w Warszawie.
W latach 1923-1934 służył w Szpitalu Okręgowym Nr 8 w Toruniu, gdzie wprowadził pionierskie techniki przetaczania krwi, utworzył pierwszą w Polsce Wojewódzką Stację Urazową przy Szpitalu Diakonistek (pózniej włączonym do Specjalistycznego Szpitala Miejskiego). Specjalista traumatolog. Wyjeżdżał do Anglii i Francji.
1 stycznia 1928 r. awansowany do stopnia pułkownika ze starszeństwem z dniem 1.01.1928 r. i 6 lokatą w korpusie oficerów sanitarnych, w grupie lekarzy.
Po roku 1934 pracował w Szpitalu Okręgowym Nr 1 w Warszawie, a następnie w zorganizowanym przez siebie Instytucie Chirurgii Urazowej -ambulatorium urazowym i pracowni RTG przy ul. 6 Sierpnia (obecnie Nowogrodzkiej) w Warszawie. W warszawskim Instytucie Chirurgii Urazowej stworzył pierwszy w Polsce Oddział Neurochirurgiczny, pierwszą stację konserwacji krwi do transfuzji, systematyczne kursy traumatologii dla wojskowych lekarzy rezerwy oraz pierwsze w Polsce kursy podyplomowe dla lekarzy cywilnych. W Instytucie próbował ratować życie Walerego Sławka, po jego samobójczym zamachu 02.04.1939 r.

LOSY W CZASIE II WOJNY ŚWIATOWEJ (PRZED WSTĄPIENIEM DO ARMII ANDERSA)

W czasie kampanii wrześniowej 1939 r. Tadeusz Sokołowski pełnił funkcję lekarza w Szpitalu Polowym Nr 201. Wraz ze szpitalem dostał się do obozu internowanych w Rumunii, a stamtąd do Francji. We Francji został ordynatorem Centre de chirurgie osseuse w Creteil (Centrum Chirurgii Kostnej) na przedmieściu Paryża. Po rozpoczęciu walk o Francję (czerwiec 1940 r.) kierował oddziałem chirurgii w Dieuze w Alzacji (szpital wojenny I i II Dywizji Polskiej). Po klęsce Francji znalazł się w szpitalu wojennym w Edynburgu. W latach 1941-1942 wykładał też chirurgię na Polskim Wydziale Lekarskim na Uniwersytecie w Edynburgu, który współtworzył. Opuścił tę uczelnię z powodu nieporozumień z rektorem Antonim Juraszem. W 1942 r. odbywał staż w zakresie terakochirurgii m.in. w londyńskim Royal Brompton Hospital.

PRZEBIEG SŁUŻBY W ARMII ANDERSA

Płk lek. dr. Tadeusz Sokołowski (nr ewid. 1887/200) pełnił służbę lekarza wojskowego w szpitalach wojennych 2 Korpusu Polskiego – w Iraku (Khanaqin), Egipcie (El Kantara), w czasie kampanii włoskiej (1 Szpital Wojenny w Casamassima koło Bari – kierownik szpitala; w jego składzie także w trakcie bitwy o Monte Cassino). Leczył tam rannych polskich żołnierzy, ale również miejscową ludność. W 1945 r. zorganizował Zjazd Polskich Lekarzy Wojskowych w Bolonii. W 1946 r. przeniesiony wraz z wojskiem polskim do Anglii.

LOSY POWOJENNE

W latach 1946-1948 kierował oddziałami chirurgii i ginekologiczno-położniczym w Diddington. Zapoznawał się również z organizacją studiów przyrodniczych na Uniwersytecie w Cambridge.
W 1948 r. powrócił do Polski. Włączył się do organizowania Akademii Lekarskiej w Szczecinie, od 1950 r. pod nazwą Pomorskiej Akademii Medycznej, a od 2010 r. – pod nazwą Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego. Objął stanowisko Kierownika Katedry I Kliniki Chirurgii. W 1955 r. uruchomił w I Klinice Chirurgii specjalizację z anestezjologii. Tytuł profesora nadzwyczajnego uzyskał w 1949 r., a w 1957 r. tytuł profesora zwyczajnego. Był promotorem 9 prac doktorskich i opiekunem 37 lekarzy-chirurgów – specjalizujących się na I i II stopień. Konsultant wojewódzki w zakresie chirurgii, operator we wszystkich szpitalach województwa. Konsultował pacjentów Przychodni Specjalistycznej Chorób Ręki, którą organizował po przyjeździe do Szczecina. Funkcje konsultanta pełnił również po przejściu na emeryturę w 1961 r.
Autor 154 publikacji z zakresu chirurgii, zwłaszcza z traumatologii. Członek Towarzystwa Chirurgów Polskich. Członek honorowy, założyciel i wieloletni przewodniczący Oddziału Szczecin. Członek Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, szczecińskiego Towarzystwa Naukowego oraz Royal Society of Medicine w Londynie.
Imię Profesora nadano Samodzielnemu Publicznemu Szpitalowi Klinicznemu Nr 1 Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie oraz Szpitalowi Powiatowemu w Pyrzycach. W 2000 r. jego nazwisko znalazło się na liście „Szczecinianin stulecia”. W 2020 r. z inicjatywy oddziału Szczecin IPN i Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego na ścianie Szpitala Klinicznego została umieszczona tablica pamiątkowa przybliżająca zasługi płk. lek. dr. Tadeusza Sokołowskiego. Odnowiony został także jego nagrobek na cmentarzu w Szczecinie. W tym samym roku reportaż wspomnieniowy redaktorki Radia Szczecin – Agaty Rokickiej pt. „Portret pamięciowy” zdobył główną nagrodę w konkursie IPN Oddziału Białystok „Audycja Historyczna Roku”.

POSIADANE ODZNACZENIA

Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari; Krzyż Niepodległości (20.12.1932 r.); Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (19.03.1937 r.); Krzyż Walecznych (dwukrotnie); Złoty Krzyż Zasługi; Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921; Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości; Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino (legit. nr 42356); Brązowy Medal za Długoletnią Służbę; Komandor Orderu Korony Włoch.
Wyróżnienia: honorowe obywatelstwo Włoch.

MIEJSCE ZAMIESZKANIA PO WOJNIE
Polska (Szczecin)
INNE INFORMACJE (NP DOTYCZĄCE RODZINY, ITP)

drugie imię – Mieczysław
10.04.1920 r. zawarł związek małżeński z Karoliną z domu Kwiatkiewicz.
córka Anna Maria ur.1920 r. – lekarz psychiatra
córka Krystyna Maria ur.1934 r. – lekarz medycyny

ŹRÓDŁO DANYCH BIOGRAFICZNYCH

Witold Brzeziński „Tadeusz Sokołowski -1887-1965. Twórca szczecińskiej szkoły chirurgicznej” w: „Szczecinianie stulecia”; krzyż.montecassino.eu; archiwum WBH

SKANY / FOTOGRAFIE
OPIS ZAŁĄCZONYCH MATERIAŁÓW

1. płk lek. dr Tadeusz Sokołowski; źródło: Internet
2. Tablica pamiątkowa poświęcona płk. lek. dr. Tadeuszowi Sokołowskiemu na Szpitalu Klinicznym nr 1 w Szczecinie, 2020 r.; źródło: ipn.gov.pl