Czego szukasz, przyjacielu?

Stanisław Lipka był synem Andrzeja i Antoniny Lipków z domu Świerczyńska, gospodarzy zamieszkałych w Klonie. W dniu jego ślubu oboje rodzice Stanisława jeszcze żyli. Stanisław Lipka ukończył cztery klasy Szkoły Powszechnej w Czajkowie, kończąc edukację w 1922 roku.
W czasie odbywania zasadniczej służby wojskowej, od 16 kwietnia 1931 r. do 8 maja 1932 r., ukończył Podoficerską Szkołę Piechoty. Pełnił wówczas funkcję karabinowego. W 1933 r. odbył czterotygodniowe ćwiczenia rezerwy, również jako karabinowy.
W dokumentach wojskowych jego zawód określano różnie: jako robotnik i jako rolnik.
11 lutego 1934 r. Stanisław Lipka zawarł związek małżeński z Eleonorą Gołdyn (ur. 27 lipca 1909 r. w Mielcuchach, zm. 14 lipca 1989 r. tamże). Ślub odbył się o godzinie 17.00, a udzielił go ksiądz Jan Smaga. Eleonora była córką Józefa i Antoniny Gołdyn.
Z małżeństwa Stanisława i Eleonory urodziło się dwoje dzieci. Syn Lucjan Lipka przyszedł na świat 9 kwietnia 1934 r. w Mielcuchach, zmarł 18 listopada 1998 r. również w Mielcuchach. Ochrzczony został 20 maja 1934 r. przez księdza Jana Smagę.
Drugie dziecko, syn Jan, zmarło w wieku niemowlęcym.

Z książeczki wojskowej wynika, że Stanisław Lipka pełnił służbę wojskową w okresie od 28 sierpnia 1939 r. do 4 grudnia 1947 r. Został aresztowany we wrześniu lub październiku 1939 roku. W dniu 16 października 1939 roku została osadzony w obozie jenieckim w okolicach Równego – Lwowa. Został zwolniony z niewoli sowieckiej na mocy Układu Sikorski-Majski.

Dnia 2 września 1941 roku dołączył do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR pod dowództwem gen. Andersa na terenie Rosyjskiej FSRR, w miejscowości Tockoje. Służył w 6 Dywizji „Lwów”. W 1942 r. został wraz z oddziałami polskimi ewakuowany z ZSRR na Bliski Wschód. Do 1 grudnia 1943 r. brak jest zachowanych dokumentów dotyczących jego służby. Po reorganizacji Polskich Sił Zbrojnych i utworzeniu na Bliskim Wschodzie 2 Korpusu służył w 6 Kompanii Zaopatrywania 5 Kresowej Dywizji Piechoty 2 Korpusu (nr ewid. 1908/38). Uczestnik kampanii włoskiej Korpusu, w tym bitwy o Monte Cassino. Stopień wojskowy – kapral, następnie awansowany do stopnia plutonowego. W 1946 roku, po zakończeniu działań wojennych, Stanisław Lipka wraz z 2 Korpusem Polskim został przetransportowany do Wielkiej Brytanii.

W 1947 roku, po rozwiązaniu 2. Korpusu, wrócił do Polski i osiedlił się ponownie w rodzinnych stronach, gdzie pracował w gospodarstwie rolnym. Z książeczki Inwalidy Wojennego – Wojskowego wynika, że został zakwalifikowany do III grupy inwalidzkiej z tytułu uszczerbku na zdrowiu powstałego w związku ze służbą wojskową. Otrzymywał z tego tytułu rentę, a jego stan zdrowia wymagał stałej kontroli lekarskiej. Dnia 16 grudnia 1949 roku został przeniesiony do rezerwy, pozostając jednocześnie zdolnym do dalszej służby wojskowej. Z dniem 1 stycznia 1959 roku został zwolniony z powszechnego obowiązku wojskowego.
Po ślubie z Eleonorą Gołdyn w 1934 roku, Stanisław zamieszkał wraz z żoną w gospodarstwie teściowej, Antoniny Gołdyn, w Mielcuchach. Dopiero w 1957 roku, na drugim końcu rodzinnej działki, wybudował własny dom mieszkalny. Stanisław Lipka zmarł w 1968 roku i został pochowany na cmentarzu parafialnym w Czajkowie. Jego grób do dziś jest utrzymany w dobrym stanie i stanowi miejsce pamięci o żołnierzu Armii Andersa i uczestniku bitwy pod Monte Cassino.

polskie: Brązowy Krzyż Zasługi z Mieczami (nadany 24.02.1945 r.), Medal Wojska (22.08.1946 r.), Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino (nr 2744, nadany 22.02.1945 r.), Odznaka Pamiątkowa 6 Dywizji „Lwów” (11.12.1943 r.), Odznaka Pamiątkowa 5 Kresowej Dywizji Piechoty (09.11.1946 r.), Odznaka Pamiątkowa 2 Korpusu (09.11.1946 r.); brytyjskie: 1939-45 Star, Italy Star (27.12.1945 r.), The War Medal 1939-45 (19.11.1946 r.)

Żona Stanisława, Eleonora, zmarła w 1989 r. Ich syn, Lucjan zmarł w 1998 r. Nie miał dzieci. Syn i żona pochowani są razem w innej części, niż grób Stanisława, czajkowskiego cmentarza. Działka z zabudowaniem w miejscowości Mielcuchy, gdzie mieszkał Stanisław Lipka z żoną i synem, została sprzedana.

Stanisław Lipka, 1943 r.; źródło: archiwum Jerzego Krzywaźni

Jerzy Krzywaźnia
https://www.csw2020.com.pl/biogram/stanislaw-lipka/
https://wojciechgracz.pl/krewni/tree/Nasi_krewni/individual/P16436/Stanislaw-Lipka (dostęp na 16.05.2025)
Indeks Represjonowanych IPN
krzyz.montecassino.eu
Archiwum WBH