ZBISŁAW MARIAN SZPAK
REJESTRACJA WYWIADU: LIPIEC 2016, SZCZECIN
W pierwszych dniach września 1939 r ojciec Pana Szpaka został ciężko ranny w trakcie nalotów niemieckiego lotnictwa, co uniemożliwiło mu pracę zarobkową. Utrzymania rodziny podjął się więc piętnastoletni Marian, pracując fizycznie. Po wyzdrowieniu ojciec został aresztowany przez NKWD na skutek denuncjacji sąsiada – Ukraińca i w marcu lub kwietniu 1940 roku rozstrzelany w więzieniu w Łucku, zaś cała rodzina poddana deportacji w dniu 13 kwietnia 1940 r. Wraz z Panem Szpakiem zostali deportowani : mama Stanisława (ur. 1903), bracia : Bronisław (ur. 1922 r.) i Czesław (ur. 1928 r.). Wywieziono ich do Kazachstanu, w okolice Pawłodaru. Na zesłaniu Pan Szpak pracował m.in. jako traktorzysta.
Po wybuchu wojny sowiecko-niemieckiej i „amnestii”, wraz z kilkoma kolegami oraz bratem Bronisławem Pan Szpak wyjechał zimą 1941 r. do formującej się Armii Polskiej w ZSRR. W miejscowości Ługowoje dołączył w marcu 1942 r. do 10 Dywizji Piechoty, gdzie dostał przydział do artylerii. Ewakuowany z pierwszą falą ewakuacji Armii wiosną 1942 roku przez Krasnowodzk trafił do Iranu, a następnie przez Irak do Palestyny.
Po reorganizacji Armii Polskiej Marian Szpak trafił do Pułku Artylerii Przeciwlotniczej 3 Dywizji Strzelców Karpackich 2 Korpusu. Ze swym oddziałem uczestniczył w całej kampanii włoskiej, w tym w walkach na rzece Sangrio, o Monte Cassino aż do wyzwolenia Bolonii. Po II wojnie światowej został przeniesiony z 2 Korpusem do Wielkiej Brytanii i wstąpił do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia.
W sierpniu 1947 r. Marian Szpak powrócił z Wielkiej Brytanii do Polski i zamieszkał w Szczecinie. W 2018 r. został awansowany do stopnia kapitana. W III RP był bardzo aktywnym działaczem kombatanckim, popularyzatorem wiedzy o 2 Korpusie w szczególności wśród młodego pokolenia. Zmarł w 2021 r. w Szczecinie.
CZAS NAGRANIA: 3h 42 min
