SŁOWNIK BIOGRAFICZNY

Żołnierzy 2 Korpusu Polskiego



Drukuj
http://indeks2kp.pl/wp-content/uploads/2020/08/nopic.jpg

Danuta Gradosielska (z d. Mączka)


21/01/1925 –
IMIĘ: Danuta
NAZWISKO: Gradosielska (z d. Mączka)
IMIĘ OJCA: Stefan
IMIĘ MATKI: Helena
NAZWISKO RODOWE MATKI:
DATA URODZENIA: 21/01/1925
MIEJSCE URODZENIA: Osada Krechowiecka (pow. Równe, woj. wołyńskie)
DATA ŚMIERCI:
MIEJSCE ŚMIERCI:
MIEJSCE POCHÓWKU:
ŻYCIE PRZED II WOJNĄ ŚWIATOWĄ

Danuta urodziła się 21 stycznia 1925 roku w Osadzie Krechowieckiej na Wołyniu, osadzie wojskowej założonej w 1921 r., a składającej się ze 130 gospodarstw, zamieszkałych przez byłych żołnierzy – legionistów. Rodzice posiadali zamożne gospodarstwo, duży sad, rybny staw i ule. Uprawiali też buraki cukrowe i tytoń.

LOSY W CZASIE II WOJNY ŚWIATOWEJ (PRZED WSTĄPIENIEM DO ARMII ANDERSA)

Danuta wspomina uczucie opuszczenia przez władze polskie, jakie odczuwano na Wołyniu po inwazji sowieckiej 17 września 1939 roku. Nic jeszcze wtedy nie wiedziano o rozpoczynających się deportacjach. Pociągi wypełnione polskimi żołnierzami jechały do ZSRR, Wołyń zaśzostał przyłączony do Ukraińskiej SRR. Władze sowieckie rozpoczęły regularny reket na osadnikach -przeszukiwano domy, wywracano wszystko do góry nogami i zrywano deski podłogowe. Powstała lista rzeczy potrzebnych osadnikom – wszystko, czego na nich nie było, sowieci zabierali dla siebie. Nazywali to „redystrybucją majątku”. Jakakolwiek forma sprzeciwu mogła skutkować aresztowaniem, a nawet zastrzeleniem.

W październiku 1939 roku rodzinie nakazano opuszczenie domu. Mogli zabrać ze sobą rzeczy osobiste, pościel, kilka mebli i dwa psy, ale nic z żywego inwentarza, Po wynajęciu lokum u zaprzyjaźnionego Żyda w Tuczynie, co tydzień musieli meldować się na posterunku milicji. Ta sytuacja trwała do lutego 1940 roku.

10 lutego 1940 roku Danuta wraz z rodziną (siostra Helena zostaje aresztowana i deportowana do posiołka Monastyriok (rej. Kotłas), a następnie do obozu Kotowalsk w rejonie archangielskim. Mężczyźni zostali skierowani do pracy przy wyrębie lasu, dzieci zaś pozostawiono samym sobie. Jedna z sióstr Danuty, Zosia, umiera w Boże Narodzenie 1940 roku.

PRZEBIEG SŁUŻBY W ARMII ANDERSA

Po ogłoszeniu tzw. „amnestii” rodzina zostaje ostatecznie zwolniona z zesłania 26.12.1941 r. i wyrusza na południe, na spotkanie z tworzącą się Armią Polską w ZSRR. Po sześciotygodniowej podróży Danuta trafia do Taszkentu, a następnie, po przypadkowej rozłące z ojcem, do Dżalalabadu na terenie Kirgiskiej SRR. Po zakończonych sukcesem poszukiwaniach ojca wraca do Uzbekistanu, gdzie usiłuje zaciągnąć się do Wojska Polskiego, jednak ze względu na młodociany wiek (17 lat) spotyka się z odmową. Nie ustaje w staraniach i gdy zgłasza się ponownie na ochotnika, mówi że ma już skończone 18 lat. Zostaje przyjęta w szeregi Pomocniczej Służby Kobiet. Opuszcza ZSRR wraz z pierwszą falą ewakuacyjną armii wiosną 1942 roku.

W kwietniu 1942 roku trafia do Teheranu, gdzie choruje na tyfus. Po rehabilitacji i pobycie w obozie cywilnym zostaje przydzielona do Kompanii Transportowej jako kancelistka. W październiku 1942 r wyjeżdża do Iraku, gdzie przechodzi szkolenie wojskowe, a następnie do Palestyny – tam kończy trzymiesięczny kurs dla kierowców – mechaników wojskowych ciężarówek. Po uzyskaniu uprawnień służy w 318 Kompanii Transportowej Pomocniczej Służby Kobiet wraz z 233 innymi kobietami, dostarczając zapasy i jedzenie – jednostka ta później zostanie przekształcona w 316 Korpus Transportowy z nowym dowództwem. W lutym 1944 r. wyjeżdża do Egiptu, a pod koniec kwietnia na polskim statku „Stefan Batory” wyrusza na kampanię włoską.

316 Kompania Transportowa dociera do Taranto 4 maja 1944 r. Danuta obsługuje głównie punkty rozlokowane wzdłuż wybrzeża nad Adriatykiem z zaopatrzeniem, paliwem, amunicją i wyposażeniem. Aby uniknąć niemieckich samolotów, jeździ głównie w nocy, bez świateł, śledząc ciężarówkę przed sobą. W maju 1944 r dostarcza zaopatrzenie i amunicję pod Monte Cassino.

W kwietniu 1945 r. kompania zostaje przeniesiona do Forli, gdzie realizuje dostawy do polskich, brytyjskich i kanadyjskich jednostek. Tam zastaje ją koniec wojny.

W sierpniu 1945 roku bierze w San Giorgio ślub z podporucznikiem Jerzym Gradosielskim z 5 Kresowej Dywizji Piechoty, w październiku zaś zostaje odkomenderowana z 316 Kompanii Transportowej do Gimnazjum PWSK w Porto San Giorgio w celu nadrobienia zaległości w wykształceniu spowodowanym wojną. W lipcu 1946 r. otrzymuje świadectwo i promocję do IV klasy. Wkrótce potem wszyscy uczniowie szkół wojskowych we Włoszech luksusowym liniowcem Empress of Australia wypływają do Wielkiej Brytanii,. Tam Pani Danuta z mężem zostają ostatecznie wraz z innymi żołnierzami 2 Korpusu zdemobilizowani.

LOSY POWOJENNE

Po demobilizacji Pani Danuta z mężem osiedlają się początkowo w Liverpool, a następnie w Londynie. Biorą aktywny udział w życiu społecznym Polonii – m.in. przy zakładaniu i prowadzeniu polskich szkół sobotnich, życiu parafii i organizacji kombatanckich, wydawaniu gazet polskich. Mąż Pani Danuty – Jerzy Gradosielski zmarł w 1974 roku, zaś Danuta mieszka w Londynie do dnia dzisiejszego.

POSIADANE ODZNACZENIA
MIEJSCE ZAMIESZKANIA PO WOJNIE
Londyn, Wielka Brytania
INNE INFORMACJE (NP DOTYCZĄCE RODZINY, ITP)

Wraz z Panią Danutą deportowani zostali przez Sowietów do obwodu archangielskiego : tata Stefan (syn Antoniego, ur. 1895), mama Helena (ur. 1905), siostra Zofia (ur. 1926, zm. 24.12.1940) oraz bracia – Stefan (ur. 1922), Tadeusz (ur. 1927),

ŹRÓDŁO DANYCH BIOGRAFICZNYCH

archiwum Fundacji „Znaki Pamięci”
www.indeksrepresjonowanych.pl

SKANY / FOTOGRAFIE
OPIS ZAŁĄCZONYCH MATERIAŁÓW

źródło : archiwum rodzinne Danuty Gradosielskiej



AllEscortAllEscort