Czego szukasz, przyjacielu?

Rodzicami Mieczysława Baczkowskiego byli Władysław Baczkowski (urzędnik kolejowy) i Emilia z d. Czołowska. Po zakończeniu nauki w szkole powszechnej w Stanisławowie, a przerwawszy naukę w szkole realnej (średniej) Mieczysław Baczkowski wstąpił 1 maja 1915 r. w wieku 17 lat w szeregi Legionów Polskich. Wcześniej tego roku wraz z rodziną został ewakuowany przed armią rosyjską do Marmaros-Sziget na Węgrzech (dzisiaj Rumunia) i by zaciągnąć się do Legionów uciekł z domu. W Legionach Polskich pozostał pomimo interwencji swojego ojca Władysława w austriackim ministerstwie obrony krajowej na rzecz zwolnienia go ze służby.
Mieczysław Baczkowski służył w Legionach do 25 sierpnia 1917 r., będąc dwukrotnie rannym w walkach w październiku 1915 r. w kampanii wołyńskiej. W roku 1915 odbył miesięczny kurs Szkoły Podoficerskiej w Kamieńsku przy 6 Pułku Piechoty Legionów. Po jego zakończeniu został awansowany do stopnia kaprala i przydzielony jako sekcyjny do 4 Pułku Piechoty Legionów Polskich (16.06.-02.07.1915), Batalionu Zapasowego I Brygady Legionów (03.07-27.08.1915), 6 Pułku Piechoty Legionów (28.08.1915-15.02.1917), 10 kompanii 6 Pułku Piechoty Legionów (16.02-24.08.1917). 17 lutego 1917 r. został awansowany do stopnia plutonowego i do 15 maja 1917 r. pełnił funkcję słuchacza w Sekcji Oficerskiej przy 6 Pułku Piechoty Legionów w Dęblinie.
Od 17 czerwca 1917 do 10 kwietnia 1918 r., po kryzysie przysięgowym, odbył służbę liniową w armii austriackiej w stopniu plutonowego w 13 Batalionie Strzelców Polnych jako sekcyjny w trakcie ofensywy na Ukrainę. Po ucieczce do polskich oddziałów walczył w szeregach II Korpusu Polskiego gen. Hallera w bitwie pod Kamionem (01-12.05.1918), w Polskiej Organizacji Wojskowej w Białej Cerkwi (13.05-15.09.1918), by następnie służyć w 4 Dywizji gen. Żeligowskiego na Kaukazie w Kubaniu, a dalej w walkach z oddziałami ukraińskimi w rejonie Odessy jako zastępca dowódcy plutonu (16.09-12.12.1918). W dniach 13-22.12.1918 r. przebywał w niewoli w oddziale Petlury.

23 grudnia 1918 r. powrócił z niewoli do Polski i wstąpił do odtworzonego Wojska Polskiego. Początkowo pełnił funkcję instruktora: w Szkole Podoficerskiej 2 Pułku Piechoty Legionów (23.12.1918-01.05.1919) i w Batalionie Zapasowym tegoż Pułku (20.03.1919-20.06.1920). 16 lutego 1919 r. został awansowany do stopnia sierżanta, a 2 kwietnia 1920 r. – podchorążego i 21 czerwca 1920 r. na podporucznika. W 2 Pułku Piechoty Legionów służył na froncie i linii demarkacyjnej Grodno–Druskienniki jako dowódca plutonu. W 1919 r. ukończył sześcioklasową szkołę realną w Stanisławowie i dalej kontynuował karierę zawodową w armii polskiej. Odbył przy tym szereg kursów wojskowych; kurs łączności w Toruniu (1921 r., 4 tygodnie), kurs strzelecki i oficerski w Jarosławiu (1923 r., 4 tygodnie), kurs narciarski w Zakopanem (1924 r., 3 tygodnie), kurs gazowy w Warszawie (1924 r., 4 tygodnie), kurs dowódców kompanii i szwadronów karabinów maszynowych w Rembertowie (1933 r., 3 miesiące) i kurs unifikacyjny dla kapitanów (1934 r., 3,5 miesiąca). Jako podchorąży w dniach 02.04.-20.06.1920 r. służył jako instruktor i dowódca plutonu dalej w Batalionie Zapasowym 2 Pułku Piechoty Legionów. Jako podporucznik pełnił w dniach 21.06-19.08.1920 r. funkcję dowódcy plutonu w batalionie, a od 20.08 do 15.10.1920 r. w 10 kompanii. Po ukończonym kursie artylerii w Grodnie od 16.01 do 15.04.1921 r. służył w 9 kompanii 2 Pułku Piechoty Legionów, a po odbytym kursie łączności w Toruniu od 01.06.1921 do 01.03.1924 – w składzie 7 kompanii 2 pp Legionów – od 15.06.1921 r. w stopniu porucznika ze starszeństwem od 15.06.1919 r.
W roku 1928 został przeniesiony jako instruktor do Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty nr 5 w Cieszynie. Stopień kapitana otrzymał ze starszeństwem 1 stycznia 1929 r. Od 1933 r. służył w 4 Pułku Strzelców Podhalańskich na stanowisku dowódcy Szkoły Podoficerskiej i Karabinów Maszynowych. Od 1935 r. przeniesiony w stopniu kapitana WP do Korpusu Ochrony Pogranicza. Od 10.12.1936 r. do awansu na majora (19.03.1939) pełnił funkcję dowódcy kompanii CKM w Batalionie KOP „Troki”. Po awansie objął stanowisko I zastępcy dowódcy Batalionu KOP „Słobódka” (pow. Brasław, woj. wileńskie).
Przed II wojną światową wstąpił w związek małżeński z Krystyną Malewską (ur. 25.02.1909 r.). 9 marca 1938 r. urodził się im syn Krzysztof Jan Baczkowski.

Major Mieczysław Baczkowski uczestniczył w kampanii wrześniowej 1939 r., pełniąc funkcję dowódcy Batalionu KOP „Budsław” (pow. Wilejka, woj. wileńskie) i walcząc z wkraczającymi do Polski 17 września 1939 r. wojskami sowieckimi. 24 września 1939 r. przeszedł granicę polsko-litewską i został internowany na Litwie. Przebywał w obozach w Birsztanach i Kalwarii.
Po zajęciu tego kraju przez Sowietów w czerwcu 1940 r., Mieczysław Baczkowski jako jeniec wojenny został przewieziony przez NKWD na teren ZSRR i osadzony 13 lipca 1940 r. w obozie jenieckim Kozielsk II. Tam przebywał do 2 lipca 1941 r., gdy został przetransportowany do obozu jenieckiego w Graziowcu (obw. wołogodzki).

Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej i zawarciu polsko-sowieckiej umowy zwanej Układem Sikorski-Majski z 30.07.1941 r., mjr Mieczysław Baczkowski wstąpił 3 września 1941 r. w Tockoje (obw. orenburski) (według oświadczenia w powojennych dokumentach wojskowych – 27 sierpnia 1941 r.) w szeregi tworzonych przez gen. Władysława Andersa na terenie Związku Radzieckiego Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Początkowo został mianowany dowódcą 3 Pułku Marszowego 6 Dywizji Piechoty, przemianowanego w połowie września 1941 r. na 17 Pułk Piechoty, a później Szefem Sztabu Pułku. Po przeniesieniu oddziałów polskich do Azji Środkowej pełnił funkcję Komendanta Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 6 Dywizji Piechoty w Szachrizabs (Uzbecka SRR). Ewakuowany w drugiej ewakuacji z ZSRR do Iranu wraz z oddziałami dywizyjnymi.
Na Bliskim Wschodzie Mieczysław Baczkowski został przydzielony ponownie do 17 Pułku Piechoty, przemianowanego 1 listopada 1942 r. na 17 Batalion Strzelców. Początkowo pełnił funkcję zastępcy dowódcy Batalionu w czasie jego stacjonowania w Iranie i Iraku. W czasie służby w Armii Polskiej na Wschodzie, a następnie w 2 Korpusie na Bliskim Wschodzie odbył kurs taktyczny dla dowódców w Palestynie (1942 r., 3 tygodnie), kurs dowódców batalionów w Khanaqin, Irak (1943 r., 6 tygodnie) oraz kurs na prowadzenie wojskowych samochodów wojskowych (1943 r.).
Po reorganizacji Wojsk Polskich w tym rejonie i utworzeniu 2 Korpusu, od 20 lipca 1943 r. awansował na stanowisko dowódcy 17 Batalionu Strzelców 5 Kresowej Dywizji Piechoty, które pełnił do końca 1944 r. Dalsze szkolenie Batalionu odbywało się kolejno w Palestynie, Syrii i Egipcie.
Wraz ze swym Batalionem mjr Mieczysław Baczkowski od 20 lutego 1944 r. uczestniczył w kampanii włoskiej Korpusu, w tym w bitwie o Monte Cassino (zdobycie wzgórza San Angelo), gdzie był ranny. 5 sierpnia 1944 r. w dowód zasług w tej bitwie został awansowany do stopnia podpułkownika i odznaczony Krzyżem Złotym Orderu Wojennego Virtuti Militari oraz brytyjskim orderem „Distinguished Service Order”. Następnie kontynuował wraz ze swym 17 Batalionem Strzelców i całym 2 Korpusem walki z Niemcami w bitwie pod Ankoną (1-18.07.1944, szczególnie w walkach pod Cura Nuova), a później na „Linii Gotów” oraz w Apeninach Emiliańskich, za męstwo w których został odznaczony Krzyżem Walecznych.
Ppłk Mieczysław Baczkowski w dniu 24 grudnia 1944 r. został mianowany zastępcą dowódcy nowotworzonej 4 Wołyńskiej Brygady Piechoty 5 Kresowej Dywizji Piechoty 2 Korpusu. Uczestniczył w dalszych działaniach bojowych Korpusu – w walkach o wyzwolenie Bolonii (odznaczenie kolejnym Krzyżem Walecznych i włoskim krzyżem „Croce al Valore Militari”) i działaniach pokojowych oddziałów polskich we Włoszech po zakończeniu wojny do połowy 1946 r. – momentu ewakuacji 2 Korpusu do Wielkiej Brytanii. Od końca 1945 r. sprawował w Brygadzie funkcję drugiego zastępcy dowódcy. W 1946 r. przetransportowany wraz z oddziałami 2 Korpusu z Włoch do Wielkiej Brytanii. W związku z pragnieniem powrotu do Polski, Mieczysław Baczkowski zakończył służbę w 2 Korpusie 18 września 1946 r. w Anglii.

30 listopada 1946 r. Ppłk Mieczysław Baczkowski został przetransportowany do obozu repatriacyjnego nr 98 w Cumnock (Szkocja) i wyznaczony na komendanta transportu morskiego. Powrócił do Polski drogą morską z Wielkiej Brytanii na okręcie SS Marine Raven (wypłynięcie 3 stycznia 1947 r.) do Gdańska w dniu 9 stycznia 1947 r. i skierował się do miejscowości Staszów (obecnie woj. świętokrzyskie), gdzie okres wojny przeżyła jego żona wraz z synkiem. Mieszkając z rodziną, 27 kwietnia 1947 r. złożył pisemną prośbę do Rejonowej Komendy Uzupełnień w Ostrowcu o przywrócenie do czynnej służby w Wojsku Polskim. 4 czerwca 1947 r. została ona rozpatrzona negatywnie przez Departament Personalny MON „z uwagi na brak odpowiednich etatów”. W latach 1947-1950 pracował jako kasjer w SG Samopomoc Chłopska w Staszowie, zwolniony w 1950 r. był bezrobotny do 1953 r., gdy został zatrudniony w Szpitalu w Staszowie jako urzędnik. W 1961 r. miał wylew krwi, w wyniku którego został częściowym inwalidą, w 1962 r. przeniósł się z zoną do Krakowa, gdzie mieszkał do śmierci.
W 1963 r. uczestniczył na Jasnej Górze w Częstochowie w zjeździe byłych żołnierzy 17 Batalionu Strzelców, którzy, podobnie jak on, powrócili po wojnie do Polski. Miał również listowny kontakt z dawnymi żołnierzami 2 Korpusu m.in. z gen. Klemensem Rudnickim mieszkającym na emigracji w Anglii.
Podpułkownik Mieczysław Baczkowski zmarł w Krakowie 2 czerwca 1973 r. i został pochowany na Cmentarzu Rakowickim.

polskie:
– z okresu walk o niepodległość Polski i II RP: Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari (nr 6426), Krzyż Walecznych trzykrotnie, Krzyż Niepodległości, Srebrny Krzyż Zasługi, Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921, Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Medale za Długoletnią Służbę – Brązowy i Srebrny;
– z okresu II wojny światowej: Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari (nr 34), dwukrotnie Krzyż Walecznych, Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino (nr 18560)
francuskie – Médaille Interalliée de la Victoire (II RP)
brytyjskie – Distinguished Service Order (nadany 16.06.1944 r.), Italy Star, 1939-45 Star
włoskie – Croce al Valore Militare (nadany 05.03.1946 r.)

Przed II wojną światową Mieczysław Baczkowski wstąpił w związek małżeński z Krystyną Malewską (ur. 25.02.1909 r.). Żona Krystyna była córką Jana Władysława Malewskiego sędziego w Staszowie. Tam też ukończyła gimnazjum i po zdaniu matury wyszła za mąż za Mieczysława Baczkowskiego. Towarzyszyła mężowi w garnizonach, w których służył (Staszów, Cieszyn, Troki, wreszcie Budsław). W lutym 1940 r. zdołała zorganizować ucieczkę z okupowanego przez Sowietów Budsławia (na 3 dni przed wywózką tamtejszych Polaków), i wraz ze swoją matką i dwuletnim synem przedostała się przez zamarznięty Bug pod ostrzałem do Generalnego Gubernatorstwa. Tam osiedliła się w rodzinnym Staszowie, przez kilka miesięcy 1943 r. ukrywała się przed niemiecką administracją miasta w dworze w Cebrze. Drugą połowę 1944 r. i początek 1945 r. spędziła wraz z matką i synem na wysiedleniu w Trzciance (cała ludność Staszowa została wysiedlona przez armię sowiecką z miasta) w tragicznych warunkach bytowych.
Po przejściu frontu powróciła do Staszowa zajmując się prowadzeniem domu i wydzierżawiając posiadane przez siebie grunty rolne. Odmówiła nielegalnego wyjazdu do Anglii w 1946 r., na co nalegał jej mąż, nie chcąc pozostawić swojej matki samej w Polsce. To była główna przyczyna powrotu ppłk. Baczkowskiego do Polski. W 1962 r. po sprzedaży większości nieruchomości w Staszowie przeniosła się do Krakowa, gdzie wybudowała niewielki dom i mieszkała do śmierci w 2004 r. Jest pochowana na Cmentarzu Rakowickim wraz z męzem.

Jedyny syn Mieczysława Baczkowskiego i Krystyny z Malewskich – Krzysztof Baczkowski jest emerytowanym profesorem historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Umiejętności. Mieszka w Krakowie.

Wnuk – Michał Baczkowski również jest profesorem historii Uniwersytetu Jagiellońskiego.

9 marca 1938 r. urodził się im syn Krzysztof Jan Baczkowski.

ppłk Mieczysław Baczkowski – oficer 2 Korpusu; źródło: archiwum rodziny Baczkowskich

archiwum rodziny Baczkowskich
J. Pięta, W.K. Roman, M. Szczurowski, „Polacy internowani na Litwie 1939-1940”, Warszawa 1997, s. 253
Indeks Represjonowanych IPN
Z. Wawer „Armia generała Władysława Andersa w ZSRR 1941-1942”, Warszawa 2012, s. 369
A. Hoffmann „Szkolnictwo wojskowe i cywilne dla żołnierzy 2 Korpusu Polskiego (1943-1947), Warszawa 2024, s. 44
A. Suchcitz (red.) „5 Kresowa Dywizja Piechoty 1941-1947”, Londyn 2012
„Spis odznaczonych Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino”
Archiwum Wojskowego Biura Historycznego – Kolekcja akta żołnierzy zarejestrowanych w RKU, sygn. II.56.6410