Czego szukasz, przyjacielu?

Józef Burzywoda w 1938 r. ukończył szkołę średnią i w tym samym roku został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Dnia 30 września 1938 r. rozpoczął szkolenie jako elew na Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 23 Dywizji Piechoty. W okresie od 30 września 1938 do 22 lipca 1939 r. odbywał intensywne szkolenie wojskowe, uzyskując kolejne stopnie: strzelca z cenzusem, starszego strzelca z cenzusem (awans 23.03.1939 r.), a ostatecznie kaprala (awans 22.06.1939 r.).
Od 22 lipca do 24 sierpnia 1939 r. kontynuował szkolenie jako kapral podchorąży z przydziałem do 5 kompanii 2 batalionu 11 Pułku Piechoty w Szczakowej (obecnie dzielnica Jaworzna, woj. śląskie), gdzie objął funkcję dowódcy drużyny. Następnie, w okresie od 24 sierpnia do 18 września 1939 r., pozostawał w strukturach kadry Batalionu Zapasowego w Szczakowej na stanowisku szefa kompanii.

W chwili wybuchu II wojny światowej we wrześniu 1939 roku Józef Burzywoda znajdował się w strukturach piechoty Wojska Polskiego jako podchorąży – dowódca kompanii Batalionu Zapasowego w Szczakowej. W toku działań odwrotowych jego oddział przemieszczał się na południowy wschód.
Dnia 18 września 1939 roku, w rejonie Zaleszczyk, dostał się do niewoli sowieckiej. Od 18 września 1939 roku przebywał w obozach jenieckich Równe-Lwów, m.in. w Nowym Jaryczowie (woj. lwowskie). W jego dokumentach odnotowano ten okres jako „niewola bolszewicka”, trwająca do 9 września 1941 r.

Po ogłoszeniu amnestii na mocy Paktu Sikorski-Majski z 30.07.1941 r. Józef Burzywoda opuścił obóz i według archiwów sowieckich 2 września 1941 r. wstąpił w Tockoje do formujących się Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR pod dowództwem gen. W. Andersa. W dniu 9 września 1941 roku rozpoczął służbę w 4 Pułku Marszowym w Tockoje jako dowódca plutonu. W okresie od 15 września 1941 r. do 15 kwietnia 1942 r. służył w strukturach 17 Pułku Piechoty jako II adiutant 1 batalionu. 11 listopada 1941 r. został awansowany do stopnia plutonowego podchorążego. Od 15 kwietnia do 1 listopada 1942 r. służył w Oddziale Rozpoznawczym 17 Pułku Piechoty, obejmując funkcję dowódcy plutonu. W okresie od 1 listopada 1942 r. do 1 lutego 1943 r. kontynuował służbę w strukturach Plutonu Rozpoznawczego 17 Batalionu Strzelców, pełniąc funkcję zastępcy dowódcy plutonu, a następnie jego dowódcy. 29 listopada1942 r. został awansowany do stopnia sierżanta podchorążego, by ostatecznie na podstawie ocen przełożonych oraz ukończonych kursów dowódczych 1 lutego 1943 r. zostać mianowanym podporucznikiem rezerwy. Dnia 14 kwietnia 1943 r. został przydzielony do 15 Pułku Kawalerii Pancernej przemianowanego 1 grudnia 1943 r. na 15 Pułk Ułanów Poznańskich. Pułk ten od lipca 1943 r. wszedł w skład 5 Kresowej Dywizji Piechoty nowo sformowanego 2 Korpusu Polskiego. W pułku tym Józef Burzywoda objął stanowisko zastępcy dowódcy 1 plutonu 4 szwadronu.

Uczestnik walk 2 Korpusu na froncie włoskim, w tym bitwy o Monte Cassino, w czasie której wykonywał zadania rozpoznawcze na pierwszej linii walki. Dnia 18 maja 1944 roku o godz. 13:45 wyruszył z patrolem rozpoznawczym (1 oficer + 3 ułanów + radiostacja) na rozpoznanie południowego stoku wzgórza 706. Po wyjściu na przedpole zameldował dowódcy odcinka o rozpoczęciu działania. Radiostacja uległa jednak uszkodzeniu, co odcięło patrol od łączności. W trakcie działania patrol prowadził jednak dalej obserwację stanowisk moździerzy niemieckich, nawiązał kontakt z przeciwnikiem, wziął do niewoli trzech żołnierzy niemieckich oraz zdobył dokumenty i informacje wywiadowcze. Podczas ostrzału artyleryjskiego ciężko ranny został radiotelegrafista ułan Ryszard Gozdek. Podporucznik Burzywoda udzielił mu pomocy i pozostał z nim, spędzając noc z 18 na 19 maja 1944 r. w bezpośredniej bliskości wojsk niemieckich. Dnia 19 maja 1944 kontynuował działania rozpoznawcze mimo braku łączności. Dnia 20 maja 1944 r. dotarł do własnych oddziałów i przekazał meldunek, umożliwiając ewakuację rannego. Za męstwo w tych działaniach został odznaczony Krzyżem Walecznych.

W dalszym toku kampanii włoskiej Józef Burzywoda uczestniczył w działaniach ofensywnych w kierunku Ankony. Dnia 7 lipca 1944 roku w rejonie Casa Nuova nad rzeką Musone podczas walk prowadzonych przez 4 szwadron 15 Pułku Ułanów Poznańskich został trafiony odłamkami pocisku artyleryjskiego w głowę i poległ na miejscu. Został pochowany na Polskim Cmentarzu Wojennym w Loreto. W rozkazach dziennych Pułku odnotowano Jego śmierć jako stratę bojową, a przełożeni określili go jako „dobrego oficera i doskonałego kolegę”.

nie dotyczy

polskie: Krzyż Walecznych, Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino (nr 23577)

Józef Burzywoda – oficer 2 Korpusu; źródło: archiwum rodzinne Józefa Burzywody

archiwum rodzinne Adama Burzywody; Indeks Represjonowanych IPN; krzyz.montecassino.eu; archiwum WBH; https://cmpi.fondazionemm2c.eu; Dzieje 15 Pułku Ułanów Poznańskich (1 Pułku Ułanów Wielkopolskich)”, Poznań-Warszawa 2023