Czego szukasz, przyjacielu?

Władysław Rudkowski urodził się i mieszkał z rodzicami, góralami z Mszany Dolnej, w okolicach Mielnicy Podolskiej (woj. tarnopolskie) tuż przy granicy z ZSRR. Jego rodzice przybyli tu w 1922 r. Ojciec Władysława był celnikiem. W 1924 r. został zamordowany przez przemytników. Mama Pana Władysława ponownie wyszła za mąż.

Po wybuchu II wojny światowej i zajęciu Kresów Wschodnich II RP przez Sowietów Władysław Rudkowski wraz z rodziną (mamą, ojczymem, trzema braćmi i dwiema siostrami) został wywieziony 10.02.1940 r. z rodzinnego domu na Syberię. Pracował jako 16-latek przy wyrębie lasu. Z uwagi na chorobę ojczyma na nim koncentrowało się zapewnienie wyżywienia reszcie rodziny. Po ogłoszeniu tzw. “amnestii” dla obywateli polskich na mocy Układu Sikorski-Majski z 30.07.1941 r. zostali jesienią tego roku zwolnieni z zesłania. Udali się do Kazachskiej SSR, a następnie na teren Uzbekistanu, szukając lepszych warunków do życia. Tam Władysław dowiedział się o tworzeniu polskiego wojska w ZSRR.

Władysław Rudkowski zgłosił się na ochotnika 6.02.1942 r. do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR pod dowództwem gen. W. Andersa i otrzymał przydział do artylerii lekkiej. Po przejściu ciężkiego tyfusu wraz z oddziałami artylerii ciężkiej (jego macierzysty pułk został w międzyczasie ewakuowany z ZSRR) został przetransportowany w 1942 r. ze Związku Radzieckiego na Bliski Wschód. Po reorganizacji oddziałów polskich otrzymał przydział do oddziału saperów – 10 Kompanii Mostowej (nr ewid. 1923/62). Ukończył kurs mechanika samochodowego oraz budowy mostów Baileya. Uczestnik kampanii włoskiej 2 Korpusu wraz ze swą kompanią, w tym bitwy o Monte Cassino, Loreto, Imolę i Bolonię. Ranny w bitwie o wyzwolenie Ankony. W Oratino (prowincja Campobasso), gdzie stacjonowała kompania, był jednym z budowniczych – polskich żołnierzy ołtarza w miejscowym kościele. Po zakończeniu II wojny światowej wraz z innymi żołnierzami 2 Korpusu budował Polski Cmentarz Wojenny w Bolonii. We Włoszech przebywał do listopada 1944 r., by następnie wraz z oddziałami 2 Korpusu drogą lądową przez Austrię, Niemcy i Francję dostać się do Wielkiej Brytanii. W 2 Korpusie zakończył służbę w stopniu plutonowego.

Władysław Rudkowski powrócił do Kraju z Anglii drogą morską do Gdańska 20.06.1947 r. Planował udać się w rodzinne strony rodziców, do Mszany Dolnej. Jednakże namówiony przez innego żołnierza PSZ również powracającego do rodziny – przyszłego teścia osiadł w Gwieździnie na Pomorzu i po kilku miesiącach ożenił się z córką Pana Kazimierza – Janiną i tu osiadł. Musiał dwa razy w tygodniu zgłaszać się na posterunek milicji w Rzeczenicy, pół roku spędził w więzieniu w Potulicach za sprzeciw przeciwko kolektywizacji i konfiskacie maszyn rolniczych należących do rodziny. W 2005 r. pierwszy raz po latach odwiedził wraz z delegacją kombatantów “swój” cmentarz polski w Bolonii. Zmarł w 2015 r.

Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino (nr 39968)

Ojczym Pana Władysława oraz 9-letnia siostra Katarzyna nie przeżyli zesłania w ZSRR.

żona Janina z domu Żacharewicz (16.09.1923-11.06.2001)
Mieli dziewięcioro dzieci.

Władysław Rudkowski – zdjęcie powojenne; źródło: archiwum Dariusza Majewskiego

archiwum Dariusza Majewskiego; Marian Dziadul “Andersowiec z fasonem”, 24.06.2011; Archiwum Wojskowego Biura Historycznego; krzyz.montecassino.eu