Czego szukasz, przyjacielu?

W 1933 r. Jan Bogucki rozpoczął naukę jako uczeń siedmioklasowej Publicznej Szkoły Powszechnej im. ks. Piramowicza w Bydgoszczy. Od 1935 r. kontynuował naukę w siedmioklasowej Publicznej Szkoły Powszechnej im. Tadeusza Kościuszki w Bydgoszczy. Znowu od 1938 r. jest uczniem Publicznej Szkoły Powszechnej stopnia trzeciego im. ks. Piramowicza w Bydgoszczy. Ukończył 6 klas szkoły polskiej do wybuchu wojny 1.09.1939 r. Od 1939 r. uczeń podstawowej szkoły niemieckiej w Bydgoszczy. Jan Bogucki, należał do „Sokoła” od 1936 r., do sekcji pływackiej TG „Sokół” III Bydgoszcz – Szwederowo . Uprawiał pływanie i gimnastykę. Brał udział w sokolich zawodach pływackich „Wpław przez Bydgoszcz”. Jego trenerem był sokół Władysław Woźniak. Należał też do 24 Bydgoskiej Drużyny Harcerskiej. Uprawiał żeglarstwo na Mazurach w Mikołajkach.

Jan Tadeusz Bogucki, nie miał jeszcze skończonych 13 lat, gdy 5.09.1939 r. na własne oczy widział wkroczenie Wehrmachtu do Bydgoszczy i szereg następujących po nich tragicznych wydarzeń, których ofiarami z rąk Niemców była miejscowa polska i żydowska ludność. Bydgoszcz została wcielona wraz z tym terenem, przez agresorów niemieckich w granice Trzeciej Rzeszy do Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie – Reichsgau Danzig-Westpreußen. Jan Bogucki 15-letni chłopiec rozpoczął 5.03.1941 r. pracę przymusową w firmie budowlanej „Hugo Carl Klammt” w Bydgoszczy, która pośród wielu innych prac, rozbudowywała fabrykę amunicji Dynamit Aktien Gesellschaft Vormals Alfred Nobel & Co. Bromberg (D.A.G.) w Łęgnowie. Jednocześnie rozpoczął naukę zawodu w specjalności betoniarz w Przemysłowej Szkole Zawodowej dla Chłopców w Bydgoszczy – Hugo Carl Klammt. W 1943 r. przeniesiony do Oddziału średniego. Związek Walki Zbrojnej – Armia Krajowa (ZWZ – AK) posiadała swoje komórki w D.A.G. Jako młodociany Jan Bogucki, poprzez swego brata Czesława – żołnierza ZWZ – AK, zaczął współpracować z ZWZ, pełniąc funkcję łącznika. Podejrzewany o współpracę przez właściciela firmy budowlanej, został karnie skierowany do obozu pracy w Chrystianstadt (Krzystkowice n. Bobrem), gdzie przebywał trzy miesiące I-III 1942 r. Był to Kombinat DAG Alfred Nobel Christianstadt – filia obozu koncentracyjnego Groß-Rosen, którego więźniowie stanowili dużą część siły roboczej fabryki. Ponieważ mama Jana na skutek zagrożenia utratą pracy jako jedyna z rodziny przyjęła III DVL Jan Bogucki został wcielony do Reichsarbeitsdienst (RAD) czyli Służby Pracy Rzeszy w październiku 1943 r. Miał 17 lat. Od października do grudnia odbył 3 miesięczne szkolenie w Nadrenia Północna-Westfalia w Münster i Bielefeld oraz w Osnabrück (Dolna Saksonia). Po zakończeniu szkolenia otrzymał urlop, który spędził w Bydgoszczy. 2 lutego 1944 r. został przymusowo wcielony do Wehrmachtu – 407 pułk piechoty pionierskiej, gdzie odbył ćwiczenia i szkolenie wojskowe. Pułk ten wrócił z frontu wschodniego z ZSRR w celu uzupełnienia strat. W marcu 1944 r. Jan Bogucki został żołnierzem – strzelcem piechoty górskiej – Gebirgs Jäger, otrzymał przydział na front zachodni, służył w oddziałach wysokogórskich m. in. w 8 Dywizji Oddziałów Górskich – 296 Pułk Oddziałów Górskich (Gebirgsjäger Regiment 296), 13 kompania. Przez miesiąc służył w Pirenejach (Oliaż ?). Po miesiącu ok. 6.03.1944 r. został przeniesiony na linię frontu na południu Francji w Grenoble, Belfort w regionie Franche-Comté, Lyon w regionie Rodan-Alpy i do innych miejscowościach alpejskich. Jego jednostka prowadziła m. in. walki z francuskim ruchem oporu. Strzelec piechoty górskiej – Gebirgs Jäger Jan Bogucki, posiadał stopień wojskowy starszy strzelec – gefreiter, brał udział w bitwie w składzie swojej 8 Dywizji Strzelców Górskich w operacji przeciwko partyzantom z Vercors walczącym w francuskim powstaniu w czerwcu 1944 r. Uczestniczył w wysokogórskich działaniach wojennych w Alpach na pograniczu francusko włoskim w okolicach miejscowościach m. in.: Grenoble, Villard-de-Lans, Annecy, Aix-les-Bains, Chambery, Albert – ville, Chamonix-, Mont-Blanc, Aosta, Val d’Isère, Gap, Saint-Véran, Susa w alpejskich wysokich szczytach górujących na wysokości ponad 3000 metrów nad poziomem morza. Wraz z większością polskich kolegów kompanii, w której służyli w Wehrmachcie, poddał się aliantom. Do niewoli amerykańskiej dostał się 20.04.1945 r. na granicy włosko – francuskiej w dolinie po stronie włoskiej przy miejscowościach Susa – Turyn.

Jan Bogucki wstąpił ochotniczo do 2 Korpusu Polskiego. Został żołnierzem 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej – 1 Szwadron 2 Baonu Łączności, którego dowódcą był mjr Kozakiewicz. Szlak jego jednostki to m. in. Macerata, Ankona, Bolonia, Wenecja, Mediolan, Rzym, Neapol. W 1946 r. w Neapolu otrzymał przydział służbowy do sekcji szyfrów, której dowódcą był por. Kustanowicz. W 1946 r. 2 Korpus został przetransportowany do Wielkiej Brytanii, gdzie w 1947 r. został rozformowany. Jan Bogucki płynął statkiem – pasażerskim liniowcem „Duchess of Bedford”. Wypłynął 22.07.1946 r. z Neapolu przez Gibraltar dotarł 29.07.1946 r. do Liverpoolu. Jednostka Jana Boguckiego stacjonowała m in. w Anglii w Berwick, Belford (Belford Hall) w hrabstwie Northumberland oraz w Edynburgu i okolicy w Szkocji. Jan Bogucki chciał pozostać na Zachodzie, miał już dokumenty osiedlenia się w Kanadzie. Jednak spotkał swojego szwagra z lotnictwa – Wincentego Śmigla i oboje postanowili powrócić do Polski. Jan Bogucki – żołnierz 2 Korpusu Polskiego po rozformowaniu Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 19 maja 1947 r. drogą morską powrócił z Wielkiej Brytanii do Polski, przypływając do Gdańska.

Po powrocie do Kraju Jan Bogucki został żołnierzem polskiej konspiracyjnej organizacji wojskowo-politycznej, związał się z podziemną organizacją niepodległościową Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym (NZW), której celem było prowadzenie walki zbrojnej o wyzwolenie Polski spod komunistycznej władzy. Posiadał pseudonim „Lampart”, został uzbrojony, posiadał na wyposażeniu pistolet. Władze komunistyczne, rozpracowując NZW, zaczęły go prześladować, szykanować i inwigilować. Podczas rozpracowywania NZW przez UB w wyniku donosu konfidenta, za posiadanie broni Jan Bogucki w 1948 r. został aresztowany i więziony bez wyroku od 2 marca 1948 do 28 lipca 1948 r., męczony w śledztwie przez funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Bydgoszczy. Był przetrzymywany w nieludzkich warunkach, przesłuchiwany w lochach UB w Bydgoszczy przy ul. Poniatowskiego. Znęcano się na nim fizycznie i psychicznie. Funkcjonariusze UBP nie znaleźli broni, którą zatopiła w Brdzie siostra Jana – Kazimiera. Jan Bogucki nie przyznał się do niczego i nikogo nie wydał. Wobec braku dowodów został zwolniony z UB i nie wytyczono mu sądowego procesu. Inwigilacja Jana Boguckiego, z przerwami trwała wiele lat – od 1947 – 1954 – 1973 – 1972-1974 aż do1984 r.
Dnia 26.12.1950 roku w kościele św. Piotra i Pawła w Toruniu na Podgórzu Jan Bogucki zawarł związek małżeński z Bogumiłą z domu Osińską i założył rodzinę. Pracował na różnych stanowiskach. W okresie 01.08.1948 – 30.11.1961 r. pracował w Państwowym Przedsiębiorstwie Kolportażu „Ruch” Oddział Wojewódzki w Bydgoszczy, a następnie w okresie 01.12.1961 – 21.05.1981 r. w Państwowej Komunikacji Samochodowej (PKS) w Bydgoszczy , gdzie pracował jako mistrz mechaniki pojazdowej oraz był nauczycielem zawodu. Wychował kilka pokoleń uczniów w zawodzie mechanika samochodowego. Ponadto w latach 1950 – 1951 Jan Bogucki dodatkowo pracował w charakterze statysty w Państwowym Teatrze Ziemi Pomorskiej w Toruniu, gdzie występował w sztukach teatralnych. m.in. ze znanymi aktorami Leonem Niemczykiem i Mieczysławem Wieliczem. Później pracował w bydgoskim Teatrze Polskim, gdzie poznał Ludwika Solskiego. W późniejszych latach był członkiem amatorskiego Zespołu Teatralnego przy Oddz. Woj. PUPiK „Ruch” w Bydgoszczy, m.in. występował w „Wodewilu Warszawskim”. Przez wiele lat pracował dodatkowo także jako tłumacz języków: niemieckiego, angielskiego, włoskiego, francuskiego. W 1981 r. ze względu na stan zdrowia przeszedł na rentę.
Jan Bogucki włączył się w działalność opozycji demokratycznej. W 1980 r. został członkiem i wstąpił do NSZZ „Solidarność” w Państwowej Komunikacji Samochodowej (PKS). W latach 1980-1981 brał udział w licznych strajkach i protestach, angażował się i aktywnie prowadził działalność edukacyjną i agitacyjną pośród pracowników tego zakładu. Jednocześnie brał aktywny udział w licznych akcjach „Solidarności” w Bydgoszczy. Po 13.12.1981 r. został uczestnikiem struktury podziemnej bydgoskiej „Solidarności” na terenie PKS zakładu pracy z którego się wywodził. Ponadto jako aktywny krajoznawca współpracował z podziemnym środowiskiem PTTK w Bydgoszczy, uczestniczył w różnych rajdach, zlotach, pielgrzymkach, wędrówkach górskich. Uczestniczył w Duszpasterstwie Ludzi Pracy, którego duchowym przywódcą był ks. Romuald Biniak. Każdego miesiąca po wprowadzeniu stanu wojennego uczestniczył w Mszach Św. za Ojczyznę. W 1976 r. włączył się w konspirację nielegalnego Sokolstwa Polskiego. Po wprowadzeniu stanu wojennego 13.12.1981 r. działał razem z innymi Sokołami, prowadząc działalność kulturotwórczą drugiego obiegu, uczestniczył w kompletach i wykładach organizowanych przez Sokołów. Jako działacz opozycji antykomunistycznej był represjonowany z powodów politycznych, nawet jako starsza osoba starająca się o przyznanie wypracowanej emerytury. W 1985 r. ponownie został poniżony i oszukany przez Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w Bydgoszczy, który to nie potwierdził mu okresu kilku miesięcy przetrzymywania w więzieniu w 1948 r. brakującego do pełnej emerytury. Jan Bogucki miał dosyć wieloletnich szykan i zakłamania organów państwa komunistycznego, w 1988 r. udał się na emigrację i osiedlił się w Berlinie Zachodnim. Nie planował osiedlenia się na stałe za zachodnią granicą, ale zmusiły go do tego okoliczności. Po 1989 r. w wolnej Polsce miał duże możliwości częstego przemieszczania się pomiędzy Berlinem a Bydgoszczą. Po 1990 r. działał w środowiskach już legalnie zarejestrowanych: w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół” II Bydgoszcz – Fordon im. gen. Józefa Hallera , a od 2000 r. w Towarzystwie Pamięci Generała Hallera i Hallerczyków , spotykał się z weteranami żołnierzami gen. Andersa i gen. Maczka. Był znawcą sztuki, malował, uczestniczył w sztukach teatralnych. Dnia 5 września 2004 r. Jan Bogucki zmarł, w wieku 78 lat, w Wojewódzkim Szpitalu im. dr. J. Biziela w Bydgoszczy. Jego pogrzeb odbył się w dniu 9 września 2004 r. na Cmentarzu Parafialnym Kościoła Św. Trójcy na Jarach przy ul. Lotników w Bydgoszczy.

polskie: Medal Wojska „Polska Swemu Obrońcy”, Odznaka Pamiątkowa 2 Korpusu, Medal 50-lecia Długoletniego Pożycia Małżeńskiego (nadany przez Prezydenta RP w 2001 r.), Krzyż Legii Honorowej Związku Sokołów Polskich w Wielkiej Brytanii (2001 r.), Zaszczytna Odznaka Sokola (2003 r.); brytyjskie: The War Medal 1939-1945, Gwiazda za Wojnę 1939-1945, Italy Star

Ojciec Józef Bogucki (ur. 3.01.1894 w Ludzisku k/ Strzelna – zm. 19.09.1926 r. w Bydgoszczy) zmarł miesiąc przed urodzeniem się Jana. Józef Bogucki mieszkał z rodzicami w Westfalii i jako górnik pracował w kopalni węgla w Bochum, działał w Sokolstwie, został wcielony do wojska cesarstwa niemieckiego, walczył na froncie zachodnim m. in. w bitwie pod Verdun. Dostał się do niewoli francuskiej i został umieszczony w obozie jenieckim na pustyni w Maroku, w ciężkich warunkach. Po wyjściu z niewoli wstąpił na ochotnika do Armii Generała Józefa Hallera. Jako żołnierz pułków wielkopolskich walczył o niepodległość Polski w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920, był wielokrotnie ranny, dostał się do niewoli. Po ślubie z Rozalią Bogucką zawartym w 1921 r. zamieszkali w Bydgoszczy. Tu Józef górnik pracował w Bydgoszczy jako robotnik i maszynista, nie znalazł godnej i płatnej pracy. Imał się różnych robót, a potem pracował w obsłudze Izby Przemysłowo-Handlowej.

Matka Rozalia Bogucka z domu Bera (ur. 2.09.1895 r. w m. Skrzebowa k/Raszkowa – zm. 13.04.1982 r. w Bydgoszczy), pochodziła z wielkopolskiej rodziny rolniczej wywodzącej się z Pogrzybowa i Sobótki, była wdowa po bracie Józefa – Franciszku Boguckim – maszyniście, który zginął w Powstaniu Wielkopolskim w 1919 r. Miała ona z Franciszkiem Boguckim dwoje dzieci Czesława i Genowefę, a z Józefem Boguckim troje dzieci – Kazimierę oraz Jana i Janinę.

rodzeństwo Jana Tadeusza Boguckiego:
Czesław (ur. 9.07.1917 r. w Śremie – zm. 22.09.1993 w Bydgoszczy) – żołnierz ZWZ – AK, urzędnik, sportowiec, działacz TG „Sokół” w Bydgoszczy

Genowefa (ur. 5.11.1918 r. w Radlinie – zm. 22.12.1991 r. w Bydgoszczy) – przed II wojną światową jubiler, podczas wojny wywieziona na roboty do Niemiec, urzędniczka Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy, żona Wincentego Śmigla lotnika 4 Pułku w Toruniu i RAF

Kazimiera (ur. 24.01.1922 r. w Bydgoszczy – zm. 22.02.1989 r. w Bydgoszczy) – urzędniczka w Bydgoskim Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłowego, żona Edmunda Kleina, opiekowała się swoim nieuleczalnie chorym synem Waldemarem przez 48 lat.

siostra bliźniaczka Janina (ur. 27.10.1926 r. w Bydgoszczy – zm. 17.11.1926 r. w Bydgoszczy)

Żona Bogumiła Bogucka (ur. 18.04.1933 r. w Chełmży – zm. 21.09.2008 r.), pochowana w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Św. Trójcy w Bydgoszczy na Jarach. Zajmowała się wychowaniem dzieci i prowadzeniem domu, pracowała w Państwowych Zakładach Wydawnictw Szkolnych (PZWS) – w charakterze brygadzistki i urzędniczki w PUPiK „Ruch”, Teatrze Polskim w Bydgoszczy, Spółdzielniach Pracy: „Malta”, „Renoma” i „Elton”. Organizowała życie towarzyskie dla przyjaciół rodziny, działała społecznie, podróżowała po Polsce i zagranicą, organizowała spotkania kulturalne, wycieczki, majówki i bale, działała w Komitecie Rodzicielskim szkoły elektrycznej, w sekcji szachowej Koła Sportowego MOKFI „Start”, w parafii Chrystusa Króla i w TG „Sokół” II Bydgoszcz – Fordon im. gen. Józefa Hallera.

dzieci: Andrzej (ur. w 1951 r. w Bydgoszczy) oraz Włodzimierz (ur. w 1955 r. w Bydgoszczy)

1. Jan Bogucki – żołnierz 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej 2 Korpusu, Szkocja 1946 r.
2. Legitymacja Odznaki Pamiątkowej 2 Korpusu wydana Janowi Boguckiemu 18.12.1946 r. przez dowódcę 2 Baonu Łączności 2 Korpusu
3. Żołnierze Sekcji Szyfrów 2 Korpusu – Jan Bogucki pierwszy z prawej, Neapol 1946 r.
4. Żołnierze 1 Szwadronu 2 Baonu Łączności 2 Korpusu ze swym dowódcą – Jan Bogucki trzeci z lewej
5. Jan Bogucki (z prawej) z kolegą z 2 Korpusu – Jerzym Jabłońskim, 1946 r.
6. Jan Bogucki – żołnierz 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej 2 Korpusu po powrocie do Bydgoszczy w roku 1947
7. Ryszard Kaczorowski – ostatni Prezydent RP na Uchodźstwie i Jan Bogucki – spotkanie Bydgoszcz-Fordon, rok 1995

Andrzej Bogucki “Żywot bydgoszczanina. Jan Tadeusz Bogucki (1926-2004)” [w:] Kronika Bydgoska, t. XXXVII, Bydgoszcz 2016, s. 387-412