Czego szukasz, przyjacielu?

WYKSZTAŁCENIE
–1907-1910 r. Szkoła rosyjska w Łowiczu “Dwukłasnoje Gorodzkoje Uczyliszcze”
–1910-1915 r. Szkoła wojskowa wychowanków przy Ułańskim Pułku Kawalerii w Warszawie- 4 klasy państwowego gimnazjum ogólnokształcącego (szkoła średnia- ogólnokształcąca). Szkoła w czasie wojny została ewakuowana z Warszawy do Rosji- Nowgorod Wielikij i przydzielona do Gwardziejskiego Zapasowego Pułku Kawalerii
–1916 r. – 6-miesięczny kurs buchalteryjny (buchalter-daw. księgowy) przy w/w Pułku,
–lipiec 1916 r. przydzielony do szwadronu marszowego – uzupełniającego na front wołyński do Pułku Ułanów- z przydziałem do pracy w kancelarii pułkowej – do 15.01.1918r., tj. do rozwiązania pułku stacjonującego w guberni smoleńskiej.
Po demobilizacji zamieszkał z rodzicami we wsi Żytkowicze (obw. homelski, obecna Białoruś). )1.11.1919 r. po zajęciu Żytkowicz przez wojska polskie powołany do służby w Armii Polskiej z przydziałem do Dowództwa Taborów 9 Dywizji Piechoty- w kancelarii
sztabu w stopniu wachmistrza (stopień podoficerski w kawalerii). 22.04.1922 r. zdemobilizowany. W 1922 r. kurs korespondencyjny uzupełniający gimnazjalny, Paryż (Francja).

ROKITNO (pow. Sarny, woj. wołyńskie) – od lat 20. XX w.:
– 1922-1924 r. praca w charakterze pracownika fizycznego w Hucie Szkła “Vitrum” w Rokitnie.
– kontynuacja nauki- 5 i 6 klasa gimnazjalna w języku rosyjskim- korespondencyjne zaoczne kursy sprzedaży (handlu).
– w latach 1924-1928 r. zaangażowany na stanowisku pomocnika buchaltera w Hucie Szkła w Rokitnie.
Dnia 04.11.1925 Eugeniusz Kowaluk wziął ślub w Rokitnie z Jadwigą „Jagódką” Dowgierd-córką Antoniego i Michaliny z d. Rodziewicz, siostrą Felicjana i Witolda.

– 1929-1938 r. Eugeniusz pracował w Zarządzie Miejskim w Rokitnie, na stanowisku kasjera i administratora ziemi miejskiej,
– 01.05.1938 – 17.09.1939 r. rachmistrz Zarządu Miejskiego w Rokitnie. Zwolniony w związku ze zmianą władzy (agresja ZSRR)
W 1939 r. należał do Związku byłych Ochotników Armii Polskiej, Oddział Rokitno.

Po wybuchu II wojny światowej i zajęciu Kresów Wschodnich II RP przez Sowietów 28/29.04.1940 r. Eugeniusz Kowaluk został aresztowany „za aktywną walkę z ruchem rewolucyjnym” i osadzony w więzieniu w Równem, następnie dnia 01.10.1940 r. wywieziony do obozu w Starobielsku. 18.10.1940 r. został skazany na 8 lat obozu pracy w UCHTIŻEMŁAGU w Komi ASRR. 06.01.1941 r. przybył do Komi z obozu w Starobielsku. Na mocy Układu Sikorski – Majski i tzw. amnestii dla obywateli polskich Eugeniusz Kowaluk został zwolniony z łagru 05.09.1941 r.

Po zwolnieniu z łagru Eugeniusz Kowaluk udał się do Ośrodka Organizacji Armii Polskiej w Tocku (Tockoje). Po przybyciu dnia 18 września 1941 r. został wcielony do 6 kompanii 19 Pułku Piechoty, który wchodził w skład 7 Dywizji Piechoty. W lutym 1942 r. pułk został przewieziony transportem kolejowym z Tockoje do niewielkiego miasta Guzar w Uzbekistanie i podporządkowany komendantowi Ośrodka Organizacyjnego Armii (pomocnik referenta Oddziału I). Ewakuowany wraz z oddziałami polskimi z ZSRR na Bliski Wschód Eugeniusz dnia 2 listopada 1942 r. przeniesiony został do Kompanii Sztabu Ośrodka Zapasowego Armii Armii Polskiej na Wschodzie, a 12 grudnia 1942 r. przeniesiony pod każdym względem do Dowództwa Etapów Armii. St. sierż. Eugeniusz Kowaluk po reorganizacji wojsk polskich na Bliskim Wschodzie pełnił służbę w kancelarii sztabu Ośrodka Zapasowego 2 Korpusu, a następnie Jednostek Wojska na Środkowym Wschodzie jako podoficer stanista ewidencyjny i gospodarczy. Służbę tę pełnił do wyjazdu do Wielkiej Brytanii 5 września 1947 r. 11 listopada 1944 r. awansowany do stopnia starszego sierżanta.
“Inteligentny, zrównoważony, prawy charakter. Nie oddaje się nałogom. Zdyscylipnowany, pracowity i bardzo obowiązkowy. Bardzo dobry podoficer kancelaryjny. Pracuje około 2 lat w I Oddziale OZA z pożytkiem dla służby. Wielki patryota” – opinia dowódcy z 25 lipca 1943 r.
15 września 1947 r. przybył do Dowództwa Wysuniętego Rzutu JWŚW na terenie 3 Dyw. Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia w Anglii i zgłosił chęć powrotu do Polski.

Dnia 10 listopada 1947 r. Eugeniusz Kowaluk przeniesiony został do obozu przesiedleńczego Chippenham w Anglii, gdzie ujęty został jako repatriant. Przeniesiony 27 listopada do 98 Obozu Repatriacyjnego w Cumnock Camp Airfield w Szkocji. Dnia 18 grudnia 1947 r. przybył z Glasgow do Polski- statkiem Eastern Prince – i zarejestrował się w punkcie przyjęć- port Gdynia.
Po przybyciu do Ojczyzny Eugeniusz udał się do rodziny, która po wojnie repatriowała się na tzw. Ziemie Odzyskane . Dnia 22.12.1947 r. zameldował się na posterunku Milicji Obywatelskiej w Wierzbicy Górnej (komendant post.- plutonowy Kazimierz Bubel). Do 28.11.1948 r. mieszkał i pracował wraz z rodziną na gospodarstwie w Wierzbicy Górnej. Później przeprowadzili się do pobliskiego Wołczyna. Od 28 listopada 1948 r. do kwietnia 1950 r. pracował w Hucie Szkła “Vitrum” w Wołczynie nad jej odbudową i uruchomieniem jako członek założyciel Spółdzielni Pracy. Do marca 1953 r. pracował w Hucie jako starszy/główny księgowy. Należał też do Związku Osadników Wojskowych na Ziemiach Odzyskanych, 1949 r. Od 1 kwietnia 1953 r. do 30 czerwca 1958 r. pracował na stanowisku starszego księgowego w Opolskim Przedsiębiorstwie Skupu Surowców Włókienniczych i Skórzanych w Kluczborku. Eugeniusz Kowaluk zmarł 3 września 1974 r. w Wołczynie. Pochowany został na Cmentarzu Komunalnym. W 2023 r. Instytut Pamięci Narodowej uznał mogiłę st. sierż. Eugeniusza Kowaluka– żołnierza Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie – za grób weterana walk o wolność i niepodległość Polski i wpisał w/w obiekt do ewidencji pod nr 5259.

polskie: Brązowy Krzyż Zasługi z Mieczami (03.07.1943 r.), Krzyż Zasługi (06.06.1947 r.); brytyjskie: The War Medal 1939-1945 (27.12.1946 r.)

Żona Jadwiga “Jagódka” z domu Dowgierd (30.03.1907-07.04.1991) – córka Antoniego i Michaliny z d. Rodziewicz, siostra Felicjana i Witolda; pochowana wraz z mężem w Wołczynie
Dzieci Eugeniusza i Jadwigi:
1. Eugeniusz Kowaluk (12.09.1926- 10.03.1992) – żona Danuta, dzieci: Eugeniusz i Witold
2. Leopold Kowaluk (19.05.1929- 09.06.2002) – żona Genowefa, dzieci: Leszek, Grażyna, Zdzisław i Sebastian
3. Teresa Siudyła-Bonk (10.10.1930- 07.12.2020) – 1. mąż Kazimierz, 2. Helmut; dzieci: Barbara i Kazimierz; Krystyna
4. Brunon “Niuniek” Kowaluk ( 06.12.1931- 17.09.1992) – żona Kazimiera z d. Kruk; dzieci: Lidia, Alicja i Joanna.

Zdjęcia i dokumenty archiwalne Eugeniusza Kowaluka, źródło: zbiory Lecha Zarzeckiego

Lech Zarzecki, Genealogia rodzinna- wyjątkowa podróż w czasie (dot. Eugeniusza Kowaluka i jego rodziny) – praca ta została włączona do zasobu Archiwum Instytutu Polskiego i Muzeum im. Sikorskiego w Londynie w ramach zespołu archiwalnego B – Maszynopisy i rękopisy pod nr 3895 ( sygnatura archiwalna B.3895); archiwum rodzinne Eugeniusza Kowaluka; Indeks Represjonowanych IPN