Czego szukasz, przyjacielu?

Przez kilka lat przed wybuchem II wojny światowej Edward mieszkał wraz z rodzicami i braćmi na różnych strażnicach na granicy polsko-niemieckiej – ojciec Edwarda – Antoni – był funkcjonariuszem Straży Granicznej II RP.

W pierwszych dniach II wojny światowej Edward wraz z matką i braćmi wrócił do rodzinnego Skrbeńska. Ojciec Edwarda poszedł na wojnę, udając się w kierunku wschodnim. Po zajęciu Śląska przez wojska niemieckie ta część Polski została następnie wcielona do III Rzeszy. Z tego powodu Edward już w 1941 r. został skierowany do pracy przymusowej (w wieku 15 lat) – najpierw jako pomocnik na gospodarstwie rolnym, a następnie jako pomocnik/uczeń piekarza, gdzie pracował aż do powołania do Arbeitsdienstu (październik 1943 r.). 01.10.1943 r. został wywieziony do Aurich w Niemczech (Dolna Saksonia), gdzie pracowali na lotnisku m.in. budując nowy pas startowy. Tam zachorował na zapalenie płuc. Po wyleczeniu w listopadzie 1943 r. wrócił do obozu pracy. 01.01.1944 r. został zwolniony i wrócił do domu w Skrbeńsku. Po kilku dniach dostał przymusowe powołanie do Wehrmachtu i 26.01.1944 r. wyjechał do Sospel we Francji (Prowansja), gdzie był szkolony. Po miesiącu został wysłany do Monte Carlo, gdzie pozostał aż do lądowania aliantów w Normandii. 15.07.1944 r. Amerykanie wylądowali w pobliskim (90 km) Saint-Raphaël. Edward Andrzejak został przerzucony na front – najpierw do Cannes, a następnie pod Grasse. 22.08.1944 r. oddziały niemieckie wraz z Edwardem stoczyły bitwę z wojskami amerykańskimi. 23.08.1944 r. około godz. 18:00 dostał się do niewoli amerykańskiej.

24.08.1944 r. Edward Andrzejak został przewieziony do obozu jenieckiego, gdzie zgłosił się na ochotnika do Wojska Polskiego. 25.08. trafił na okręt do Neapolu, do którego dotarł 29.08. Po 6 dniach wyjechał do polskiego obozu przejściowego w San Domenico, gdzie dostał mundur. 06.09.1944 r. wyruszył do San Basilio na przeszkolenie w 7 Dywizji Piechoty. 13.10. wyjechał jako uzupełnienie do 3 Dywizji Strzelców Karpackich w Arezzo. Został przydzielony do 2 Batalionu Strzelców Karpackich 1 Brygady Strzelców Karpackich (nr ewid. 1926/24/III) – stopień: strzelec.
Zgodnie z dziennikiem Edwarda: 01.11.1944 r. trafił na front. 06.11. wyruszył ze swym batalionem z natarciem na Montebello, lecz wojska niemieckie uciekły. 12.11. godz. 18:00 10 ludzi z 2 plutonu zostało zabitych przez pocisk artyleryjski, który wpadł do mieszkania. 13.11. godz. 1:00 wyruszyli do natarcia na Monte Fortino. Około godz. 4:00 Edward Andrzejak został lekko ranny.
W kwietniu 1945 r. brał udział w walkach o wyzwolenie Bolonii. Po zakończeniu II wojny światowej przebywał z oddziałami 2 Korpusu nadal na terenie Włoch.
Jak pisał dalej w swym dzienniku 27.08.1946 r. przygotowywał się wraz z oddziałem do wyjazdu do Wielkiej Brytanii – do Neapolu, a następnie od 31.08.1946 r. drogą morską na statku Stamfort Victory (?) do Anglii – jak pisał tego dnia „godzina 16:00 Włochy znikły może bezpowrotnie”. Na statku płynęło ogółem około 2400 ludzi. 02.09. minęli wybrzeże Hiszpanii, 03.09. godz. 00:15 Gibraltar. 06.09. godz. 19:00 przybili do portu w Glasgow. Następnie pociągiem dotarli do Newmarket, gdzie 5 km od tego miasta przebywał w obozie dla żołnierzy 2 Korpusu.
05.05.1947 r. Edward Andrzejak został zwolniony ze służby w 2 Korpusie i powrócił drogą morską do rodzinnego Skrbeńska.

Edward Andrzejak po powrocie do Polski ożenił się i miał 2 dwoje dzieci (syna i córkę). Pracował jako księgowy w kopalni KWK Marcel w Radlinie (pow. Wodzisław Śląski). Doczekał się 3 wnuków. Zmarł w 2007 r.

polskie: Krzyż Walecznych (02.10.1946 r.); Odznaka za rany z jedną gwiazdką (16.03.1945 r.); Medal Wojska (02.05.1946 r.); Pamiątkowa Odznaka 3 Dywizji Strzelców Karpackich (nr legit. 2086, 1945 r.); Krzyż Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie; brytyjskie: Italy Star (30.03.1946 r.); 1939-45 Star (30.03.1946 r.), The War Medal 1939/1945 (17.01.1947)

Rodzice Pana Edwarda:
Antoni (06.06.1900-04.11.1954)
Wiktoria (19.09.1899-01.05.1982)
są pochowani w rodzinnym grobie wraz z nim na cmentarzu w Gołkowicach.

strz. Edward Andrzejak – żołnierz 2 Korpusu; źródło: archiwum rodzinne Damiana Andrzejaka

archiwum rodzinne Damiana Andrzejaka; “Trzecia Dywizja Strzelców Karpackich 1942-1987″, t.2, red. W. Maciejczyk, Londyn 1991