Czego szukasz, przyjacielu?

Irena Szteinbok po śmierci swej mamy w roku 1917 była wychowywana przez Emilię Szteinbokównę, siostrę ojca. Dr Emilia Szteibokówna była przełożoną, a następnie dyrektorką Szkoły im. E. Plater w Warszawie i Zalesiu Dolnym. Irena ukończyła tę szkołę maturą w roku 1933. Od 1927 r. należała do ZHP – 15 Warszawska Żeńska Drużyna Harcerska – ZHP Mokotów. Jej drużynową była Zofia Florczakówna. Irena Szteinbok objęła następnie po niej drużynę i prowadziła ją przez 4 lata. Była także pierwszą instruktorką szybownictwa. W Harcerskim Ośrodku Szybowcowym w Goleszowie na Górnym Śląsku odbył się pierwszy specjalny kurs szybowcowy dla harcerek z programem dla kat. A (początkowy). Kurs prowadziła Irena Szteinbokówna. Kurs ukończyło 5 harcerek, które otrzymały dyplomy pilotek. Od roku 1936 należała do Przysposobienia Wojskowego Kobiet. Jeździła na obozy PWK w Koszewnikach (gm. Hornica, pow. Grodno, woj. białostockie). W latach 1936-39 uczęszczała do Wyższej Szkoły Pielęgniarskiej, którą ukończyła jako dyplomowana pielęgniarka w czerwcu 1939 r. 29.07.1939 r. poślubiła Zbigniewa Grabskiego – syna prof. Stanisława Grabskiego (posła na Sejm II RP, negocjatora “Traktatu Ryskiego” z bolszewikami w 1921 r.).

Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 r. i okupacji Lwowa przez Armię Czerwoną Stanisław Grabski i jego syn Zbigniew zostają aresztowani przez NKWD (17.09.1939 r.) i więzieni w latach 1939–1941 w obozie na terenie ZSRR. Irena Grabska próbowała się przedostać z Warszawy do Lwowa. Została zatrzymana przez NKWD i więziona od 24 października 1939 r. Została skazana na 5 lat pracy w łagrach za nielegalne przekroczenia granicy między niemiecką i sowiecką strefą okupacyjną Polski.
Przebywała w obozie pracy w okolicy Akmolińska – AŁŻIR, podobozie Karłagu. Po agresji Niemiec na ZSSR i Układzie Sikorski – Majski w 1941 r. została we wrześniu tego roku uwolniona i skierowana do pracy w Ambasadzie w Moskwie. Irena Grabska pracowała w kancelarii, będąc m.in. współpracowniczką gen. W. Andersa i Bronisławy Wysłouchowej – późniejszej głównej Inspektorki Pomocniczej Służby Wojskowej Kobiet 2 Korpusu. Pod koniec 1941 r. miała dość papierowej biurowej i zgłosiła chęć wstąpienia do wojska
jako pielęgniarka. Po wizycie gen W. Sikorskiego prof. Stanisław Kot – ówczesny ambasador RP w Moskwie przychylił się do jej prośby, po czym Irena Grabska udała się do tworzonego na południu Rosji Wojska Polskiego.

Irena Grabska zgłosiła się do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR pod dowództwem gen. Andersa 16.12.1941 r. Brała aktywny udział w tworzeniu Służby Pomocniczej Kobiet. W kwietniu 1942 r. została przydzielona do Inspektoratu PSK jako referentka. Uczestniczyła w inspekcjach oddziałów polskich prowadzonych przez gen. Andersa. Po ewakuacji w 1942 r. wraz z oddziałami polskimi z ZSRR na Bliski Wschód pełniła w zastępstwie funkcję Inspektorki PSK na teren Iraku. Następnie była Komendantką Kompanii Sztabowej PSK, by ostatecznie zostać pielęgniarką – zawodową siostrą Polskiego Czerwonego Krzyża (PCK) i siostrą przełożoną PCK w 2 Korpusie. 19.11.1943 r. w Palestynie w wypadku podczas pełnienia służby zginął jej mąż Zbigniew
Grabski ( wachmistrz – podchorąży15 Pułku Ułanów Poznańskich. Irena Grabska pracowała wówczas w 3 Szpitalu Wojennym w Kefar Bilu. Szpital ten w pierwszych dniach sierpnia 1943 został przeniesiony z Qizil Ribal do Palestyny (obecnie Izrael). W Kefar Bilu przebywało 5785 chorych. Szpital Wojenny Nr 3 ( na 1200 łóżek) przybył do Taranto 08.01.1944) i skierowany nieopodal do miejscowości Palagiano. Irena Grabska była siostra operacyjną w tym szpitalu (nr ewid. 1915/129). W listopadzie 1944 r. wraz z grupą 50 sióstr i ochotniczek wyjechała do Francji, gdzie w St. Didier (rejon Marsylii) zorganizowano Szpital Wojenny nr 9. Jego komendantem był mjr. dr Stanisław Ostrowski, a Irena Grabska – pielęgniarka dyplomowana – przełożoną pielęgniarek. Szpital ten powrócił do Włoch w lipcu 1945 r. Irena Grabska podjęła wówczas pracę w szpitalu w Trani dla polskich uchodźców cywilnych z polskich osiedli na terenie Włoch – w Trani i Barletta. Dowódca 2 Korpusu rozkazem z 28 stycznia 1945 zwolnił Irenę Grabską (siostrę zawodową PCK) z PSK z równoczesnym przeniesieniem do Wojskowego Korpusu Sióstr Służby Zdrowia.

Po zakończeniu wojny we Włoszech Irena Grabska została odkomenderowana do PCK – placówka PCK w Austrii – obóz w Helbrumm w Salzburgu, na stanowisko referenta ds. dzieci kierowanych do sierocińca. We wrześniu 1946 r. została stąd wyrzucona przez pochodzący już z powojennej, komunistycznej Polski krajowy PCK. Następnie jeździła po Niemczech i Austrii w poszukiwaniu polskich dzieci. Oddawała je pod opiekę Komitetu Opieki Społecznej Wojska Polskiego (najpierw we Włoszech). Do Anglii przybyła w grudniu 1946 r. Zdecydowała się pozostać na emigracji w Wielkiej Brytanii. W roku 1950 zawarła związek małżeński z ppor. Włodzimierzem Horbaczewskim (ps. “Węgliński”) – powstańcem warszawskim, oficerem Batalionu “Kiliński”. Irena Horbaczewska do końca swojego życia działała społecznie w środowisku polonijnym w Wielkiej Brytanii. Była członkiem Zarządu Koła Kobiet Żołnierzy PSZ (wiceprzewodniczącą) w Wielkiej Brytanii. Dobrze znała płk Marię Leśniak ( Leśniakową) – komendantkę PWSK Polskich Sił Zbrojnych oraz wiele osób biorących udział w tworzeniu Pomocniczej Wojskowej Służby Kobiet. Aktywnie działała w Stowarzyszeniu Polskich Kombatantów, w opiece nad byłymi żołnierzami polskimi – głównie kobietami – żołnierzami. Była autorką i współautorką kilku publikacji o PSK m.in. “Spotkanie”, “Pomocnicza Służba Kobiet w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie 1939–1945”. red. A. Dzierżek, Zofia Galczewska, Irena Horbaczewska, Halina Poliszewska, Koło Kobiet Żołnierzy PSZ w Wielkiej Brytanii, Londyn 1995. Irena Horbaczewska prowadziła ożywioną korespondencję z Generał Elżbietą Zawacką – kurierką AK, cichociemną, profesor nauk humanistycznych. Pracowała społecznie wśród polskiej emigracji. Zmarła 7 listopada 2007 r. w polskim domu opieki, który pomogła założyć. W dniu 11 kwietnia 2008 roku na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie odbyła się uroczystość żałobna złożenia do grobu rodzinnego prochów zmarłej na emigracji w Londynie Ireny Horbaczewskiej. W tymże roku mieszkający w USA, w Teksasie syn Jan Horbaczewski wydał książkę o swojej matce “One in a Hundred Thousand. Irena Grabska Horbaczewska – Her Life in a Soviet Labor Camp and during World War II”.

Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami (informacja: gazeta „ Ochotniczka” maj 1945 Nr 5, strona 45); Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino (nr 42968).

– Pierwszy mąż – Zbigniew Grabski (07.02.1907 r. we Lwowie – 19.11.1943 r., Palestyna) zginął w wypadku samochodowym podczas pełnienia służby jako wachmistrz – podchorąży 15 Pułku Ułanów Poznańskich. Pochowany na Ramleh War (British) Cemetery w Izraelu – kwatera 3, rząd L, grób 2. Pani Irena nazwiska Grabska używała w czasie II wojny światowej i tuż po niej.
dane o grobie Zbigniewa Grabskiego w “Bazie grobów żołnierzy 2 Korpusu”: http://baza.indeks2kp.pl/baza-grobow/?entry=10413

– Drugi mąż – ppor. Włodzimierz Horbaczewski (ps. “Węgliński”) (30.08.1909 r., Sankt Petersburg –29.08.1988 r., Londyn) – powstaniec warszawski z Batalionu AK “Kiliński” został pochowany wraz z żoną w Warszawie

– dzieci – 2 synów, córka

biogram Ireny Horbaczewskiej autorstwa Jacka Górskiego na podstawie zebranych przez niego dokumentów (Teczka korespondencji: Irena Grabska Horbaczewska, Fundacja Generał Elżbiety Zawadzkiej, informacje rodziny kpt. Józefy Filzek z 316 Kompanii Transportowej 2 Korpusu – przyjaciółki Ireny Horbaczewskiej); Anna Bobińska “Pomocnicza Wojskowa Służba Kobiet 2 Korpusu”, Warszawa 1999; archiwum Muzeum Powstania Warszawskiego; straty.pl; krzyz.montecassino.eu; Tadeusz Brzeziński “Służba zdrowia Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1946”, Wrocław 2008; Bronisława Sanejko-Kwaśnicka “Zapomniane dziewczęta”, 1995.