Czego szukasz, przyjacielu?

Stanisław Żurakowski urodził się w Wołominie pod Warszawą niespełna miesiąc przed mającą się tu odbyć Bitwą Warszawską 1920 r. wojsk polskich z nawałą bolszewicką. Pochodził z rodziny polskiej, która musiała się ewakuować z Kijowszczyzny. Jego ojciec, Stanisław Ludwik (1886-1940) był prawnikiem, oficerem rezerwy Wojska Polskiego, w okresie międzywojennym urzędnikiem państwowym, a następnie samorządowym – burmistrzem Włodzimierza Wołyńskiego, Zdołbunowa i Ostroga (do 17 września 1939 r.). Stąd rodzina w 1939 r. mieszkała w Ostrogu (woj. wołyńskie), gdzie Stanisław uczęszczał do miejscowego gimnazjum.

Po wybuchu II wojny światowej ojciec Stanisława po wkroczeniu wojsk sowieckich na Kresy został aresztowany przez NKWD, przebywał w obozie w Kozielsku, a w 1940 r. został zamordowany w Katyniu.
Syn postanowił się przedostać do Francji i w 1940 r. został aresztowany przez Sowietów za próbę nielegalnego przekroczenia granicy oraz skazany na karę 5 lat łagrów. Pracował niewolniczo w łagrach sowieckich w obwodzie archangielskim aż do momentu wejścia w życie Układu Sikorski-Majski w roku 1941 i zwolnienia z obozu we wrześniu tegoż roku.

28 września 1941 r., w miejscowości Tockoje, Stanisław Żurakowski wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR dowodzonych przez gen. W. Andersa. Otrzymał przydział do 16 Pułku Piechoty, przekształconego w 16 Lwowski Batalion Strzelców 5 Kresowej Dywizji Piechoty 2 Korpusu Polskiego. Ze swym oddziałem przyszły pułkownik przeszedł cały szlak bojowy 2 Korpusu na froncie włoskim (nr ident. 1920/88), w tym odznaczając się wyjątkowym bohaterstwem w bitwach o Monte Cassino i Bolonię, za które dwukrotnie otrzymał Krzyż Walecznych. 1 stycznia 1946 r. został awansowany na stopień podporucznika. Po przybyciu oddziałów 2 Korpusu do Wielkiej Brytanii w roku 1946 wstąpił do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. Po demobilizacji w styczniu 1948 r. zdecydował się pozostać na emigracji w Wielkiej Brytanii.

W Wielkiej Brytanii Stanisław Żurakowski pracował w fabrykach i kopalniach brytyjskich, a ostatnie 20 lat pracy – w brytyjskich kolejach. Zamieszkał w Londynie. Od 1965 r. pracował przez długie lata nieprzerwanie jako wolontariusz w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie. Był autorem szeregu cenionych artykułów i publikacji o tematyce historycznej w tym m.in. we współpracy z Tadeuszem Kryską-Karskim – fundamentalnych opracowań: „Piechota Polska” (Londyn 1970-1976) i „Generałowie Polski Niepodległej” (Londyn 1976, Warszawa 1991) oraz „Listy z Kozielska Burmistrza miasta Ostroga” (Londyn 1989, Biały Dunajec 2001) i wspomnień „Ot, bajki… nie bajki” (Londyn 1995).
W roku stulecia swych urodzin został odznaczony przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Orderu Odrodzenia Polski oraz awansowany do stopnia pułkownika rezerwy Wojska Polskiego.
Płk Żurakowski zmarł w Londynie 27 lipca 2023 r. w wieku 103 lat i został pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu North Sheen w Londynie.

Odznaczony wieloma odznaczeniami polskimi i brytyjskimi za swą służbę wojskową i działalność społeczną, w tym:
za służbę wojskową – dwukrotnie Krzyżem Walecznych (1944, 1945 r.), Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino (nr legit. 18466)
przez Rząd RP na Uchodźstwie: Srebrnym (1968) i Złotym Krzyżem Zasługi (1973) oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1985)
po upadku komunizmu w Polsce, m.in. Medalami Pro Memoria i Pro Patria oraz Medalem Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej, Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2020)

Posiadał liczne rodzeństwo: Edmund, Anna, Ludwik, Józef, Maria, Julia, Jadwiga (po mężu Czok), Antoni.

Mama Stanisława – Maria z domu Jastrzębska (ur. 1886, córka Kazimierza) została deportowana wraz z rodzeństwem Stanisława w drugiej masowej deportacji obywateli polskich 13.04.1940 r. z Ostroga do Kazachstanu. Tu do listopada 1941 r. pracowała przymusowo w obwodzie akmolińskim, a w okresie grudzień 1941 – marzec 1942 r. na terenie Uzbeckiej SRR, obw. abidżański. W I ewakuacji wojsk polskich z ZSRR wyjechała z nimi do Iranu, by tam 28.03.1942 r. wstąpił do Armii Andersa.

W styczniu 1942 r. brat Stanisława – Antoni (ur. 11.06.1923 we Włodawie) przedostał się z Kazachstanu do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR pod dowództwem gen. W. Andersa i wstąpił do nich na ochotnika. Uczestniczył, jak Stanisław Żurakowski, w kampanii włoskiej 2 Korpusu w szeregach 3 Batalionu Strzelców Karpackich 3 Dywizji Strzelców Karpackich i zginął 22.06.1944 r. w czasie walk we Włoszech i został pochowany na Polskim Cmentarzu Wojennym w Loreto – grób 5-G-9.

Starszy brat Józef (ur. 20.01.1915 w Żytnikach, Rosja) walczył również w szeregach 2 Korpusu we Włoszech. Poległ 12 maja 1944 r. w czasie bitwy o Monte Cassino jako starszy strzelec podchorąży 1 Batalionu Strzelców Karpackich 3 Dywizji Strzelców Karpackich 2 Korpusu i został pochowany na Polskim Cmentarzu Wojennym na Monte Cassino – grób 4-A-8.

1. Stanisław Żurakowski – żołnierz 2 Korpusu, źródło: ipn.gov.pl
2. Płk Stanisław Żurakowski w trakcie uroczystości wręczenia mu Krzyża Komandorskiego z Gwiazdą Orderu Orderu Odrodzenia Polski oraz mianowania na stopień pułkownika rezerwy Wojska Polskiego, Londyn, 24.08.2020 r., źródło: dzieje.pl

archiwum Fundacji Znaki Pamięci; Indeks Represjonowanych IPN; krzyz.montecassino.eu; http://cmpi.fondazionemm2c.org/pl/