Czego szukasz, przyjacielu?

Wnuk powstańca styczniowego Onufrego Kozakiewicza. Syn Piotra Kozakiewicza – polskiego gajowego w prywatnych lasach Marii Bocheńskiej z Brodów – właścicielki m.in. majątku we wsi Czerwiszcze (gm. Pniewno, pow. Kamień Koszyrski). Miał 4 siostry i 3 braci.
Ukończył w powiecie Kamień Koszyrski – szkołę powszechną w osadzie Grzywa, a następnie gimnazjum we wsi Pniewno. Mieszkając we wsi Toboły (gm. Pniewno, pow. Kamień Koszyrski) 30.06.1939 r. zgłosił się w Lubieszowie na ochotnika do wojska z poborowymi z rocznika 1918 i został uznany za zdolnego do służby wojskowej.

W pierwszej masowej deportacji 10.02.1940 r. zesłany wraz z rodzicami (Piotrem, ur. 1876 r. oraz Józefą, ur. 1884 r.) i bratem Leonem (rocznik 1914) przez Sowietów na Sybir, do obwodu archangielskiego, rejon Karpogory, posiołek Siennoje. Rodzice byli już starsi, a dodatkowo z powodu strasznych warunków na zesłaniu, mrozu, głodu, braku lekarstw, Piotrowi odnowiła się choroba z młodości. Józef wraz ze starszym bratem Leonem musieli pracować na upragniony chleb dla siebie i dla rodziców. Jak wszyscy mężczyźni na zesłaniu ścinali pilami i siekierami drzewa w tajdze, kosili kosą ogromne połacie łąk. Paradoksalnie, gdy Hitler w 1941 r. napadł na Rosję, sytuacja Polaków uległa zmianie. Ogłoszono tzw “amnestię”, Polacy mogli kierować się do punktów tworzenia wojska polskiego przez gen. Andersa. Oczywiście proste to nie było, nie było łatwo wydostać się z posiołka, a tym bardziej dotrzeć do celu. Leon i Józef opuszczali posiołek Siennoje z trwogą, bo zostawiali starszych, bezbronnych rodziców, którzy odtąd zdani byli tylko na siebie. Ale armia Andersa to była jedyna droga, by wydostać się z tajgi oraz by świat się dowiedział, że w Rosji przebywa tak wiele tysięcy zesłanych Polaków. Podczas długiej i ciężkiej tułaczki bracia zostali rozdzieleni. Znaleźć się nie było możliwości. Na szczęście obydwaj bracia dotarli do polskiego wojska. Leon dostał się do Armii Andersa, a po ewakuacji został żołnierzem generała Maczka, a Józef generała Andersa. Na szlaku bitewnym bracia spotkali się tylko raz.

Wstąpił ochotniczo do Armii Polskiej w ZSRR w dniu 17.11.1941 r. Początkowo kpr. Józef Kozakiewicz został wcielony do 2 plutonu 6 Dywizjonu Kawalerii 6 Dywizji Piechoty Armii Polskiej w ZSRR, by później otrzymać przydział do 2 szwadronu 1 Pułku Ułanów Krechowieckich, utworzonego na bazie tegoż dywizjonu. W ramach pierwszej ewakuacji w 1942 r. przetransportowany z Wojskiem Polskim z ZSRR do Pahlewi. Po krótkim pobycie w Iranie wraz z pułkiem udał się do Iraku i Palestyny. Po przemianowaniu pułku w 2 batalion czołgów (późniejszy 5 batalion czołgów) 2 Brygady Czołgów pełnił funkcję radiooperatora w czołgu. Kpr. Józef Kozakiewicz, jako ułan 1 Pułku Ułanów Krechowieckich (nazwa powróciła w grudniu 1943 r.), przeszedł cały szlak bojowy w kampanii włoskiej 2 Korpusu (nr ewid. 1920/127/III). W okresie październik 1945 – maj 1946 r. słuchacz Szkoły Podchorążych Rezerwy Broni Pancernej przy 7 Pułku Pancernym 2 Korpusu. 20.06.1946 r. awansowany do stopnia kaprala z funkcją dowódcy czołgu ciężkiego. Następnie przetransportowany wraz z 2 Korpusem do Wielkiej Brytanii, gdzie został zdemobilizowany. Wcześniej ukończył w marcu 1947 r. 8-miesięczny kurs dla gajowych w Szkole Leśnej 2 Kompanii Centrum Wyszkolenia Piechoty.

Józef Kozakiewicz 16.07.1947 roku powrócił z Anglii do Polski. Mieszkał w Warszawie na Pradze (ul. Ząbkowska 5). W komunistycznej Polsce szybko dowiedziano się, że Józef był w PSZ, w związku z czym był szykanowany, wyzywany od “andersowców”. Groźby i szykany były poważne i niebezpieczne do tego stopnia, że Józef z żoną Aliną i dwojgiem małych dzieci musiał opuścić Warszawę i ukryć się u brata Jana w Gryfinie na tzw. Ziemiach Odzyskanych (Jan był ułanem, jeńcem po bitwie wrześniowej, wrócił do Polski z przymusowych robót w niewoli niemieckiej).
Dopiero po śmierci Stalina Józef pomyślał o powrocie do stolicy. Później przeniósł się do Piaseczna, by pod koniec życia znów osiąść w Warszawie. Piastował wiele stanowisk zawodowych i społecznych. Oddawał się zainteresowaniom, aby zapomnieć o koszmarze wojny widzianej oczami młodego człowieka. Jego największą pasją stała się genealogia rodzinna. Mówił, że przez wszystkie lata wojny nie było dnia, by nie tęsknił za domem, rodzicami i rodzeństwem. Gdy zaczęła się wojna był bardzo młodym chłopcem, najmłodszym dzieckiem w rodzinie, a na wojnie został wyrwany nawet spod opieki starszego brata Leona. Spisał losy rodziny na tle historii Polski w obszernej pracy “Opowiadania dla potomnych rodu Kozakiewiczów”. Zmarł 12.06.2009 r. w Warszawie.

polskie: Krzyż Walecznych (1944 r.), Odznaka za Rany z 1 gwiazdą (nr 476, 1946 r.), Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino (nr legit. 29954, 1945 r.), Odznaka Pamiątkowa 2 Korpusu (nr 019598, 1946 r.), Medal Wojska (nr 173/46, 1947 r.), Krzyż Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie (1990 r.); Odznaka Weterana Walk o Niepodległość (1997 r.); brytyjskie: The War Medal 1939/45 (1947 r.)

Rodzice Józefa Kozakiewicza dopiero w połowie 1944 r. po czterech i pół roku zesłania w strasznych syberyjskich warunkach mogli wreszcie opuścić posiołek Siennoje w obw. archangielskim. Musieli tajgą, a potem statkami przebyć drogę około 350 km do Archangielska. 68-letni Piotr był już wcześniej bardzo chory. Nie wytrzymał trudów ciężkiej podróży i zmarł na statku w porcie w Archangielsku. Mimo protestów zrozpaczonej żony Józefy jego ciało zostało zabrane i pochowane w nieznanym miejscu. Rodzina nadal szuka miejsca jego pochówku.
Józefa Kozakiewicz z Archangielska została przewieziona na Ukrainę, gdzie musiała przebywać jeszcze 2 lata. W połowie 1946 r. wreszcie przyjechała do Polski. Przez Czerwony Krzyż odnalazła się z córkami, które wraz ze swoimi mężami przeżyły wojnę w wołyńskich lasach. Józefa zamieszkała u córki w Piasecznie. Niestety żyła jeszcze tylko pół roku. Zmarła 20.01.1947 r. Przed śmiercią zdołała się zobaczyć tylko z połową swoich dzieci.
Brat Leon wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR na początku 1942 r. i został w I ewakuacji oddziałów polskich ewakuowany z ZSRR do Iranu. Następnie do stycznia 1943 r. przebywał w wojsku polskim w Iranie, następnie Palestynie i Egipcie, by ostatecznie zostać przetransportowanym do Wielkiej Brytanii i zostać żołnierzem 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka. Przeszedł z nią cały szlak bojowy – patrz biogram Leona Kozakiewicza w “Słowniku”.

rodzeństwo Józefa Kozakiewicza: Wacław, Bronisława, Weronika, Stanisława, Leon, Leokadia, Jan
dzieci: Irena, Zbigniew

1. Józef Kozakiewicz – żołnierz 2 Korpusu
2. Józef Kozakiewicz (z prawej), Rzym, Plac Wenecki i pomnik króla Wiktora Emanuela II. Zdjęcie zrobione zapewne podczas wycieczek żołnierzy wykorzystujących przysługujące urlopy. Prawdopodobnie rok 1945 lub 1946.
źródło : archiwum rodzinne Małgorzaty Stelmaszczyk

archiwum rodzinne Małgorzaty Stelmaszczyk; “Opowiadania dla potomnych rodu Kozakiewiczów”-spisane wspomnienia Józefa Kozakiewicza; indeksrepresjonowanych.pl; Stowarzyszenie Memoriał: База данных “Польские спецпереселенцы в Архангельской обл.”; krzyz.montecassino.eu