Czego szukasz, przyjacielu?

Najpierw dowodząc Samodzielną Brygadą Strzelców Podhalańskich wsławił się w bitwie o Narwik, później jako zastępca dowódcy 2. Korpusu Polskiego walczył m.in. pod Monte Cassino.
19 stycznia 1893 r. w Chełmie Lubelskim przyszedł na świat Zygmunt Bohusz-Szyszko.

Przyszły generał wychował się w rodzinie o tradycjach wojskowych i patriotycznych. Kiedy jego ojciec pełniący służbę w garnizonie rosyjskim został przeniesiony do Irkucka, cała rodzina znalazła się w Rosji. Tam też Zygmunt uzyskał wykształcenie oficerskie, a potem służył w carskiej armii. Na front wyruszył w 1914 roku, a już rok później dostał się do niewoli austriackiej. Po ucieczce służył w II Brygadzie Legionów Polskich.

Po I wojnie światowej wstąpił do Wojska Polskiego. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej.

Od sierpnia 1939 roku objął dowodzenie nad 16. Pomorską Dywizją Piechoty, z którą walczył podczas kampanii wrześniowej. Doświadczenie w dowodzeniu, które w tym czasie zdobył Bohusz-Szyszko miało pomóc mu kilka lat później: najpierw w bitwie o Narwik, a potem o Bolonię.

– Byłeś tym pierwszym, który oświadczył Polsce, że Polska nadal walczy – mówił podczas 85. urodzin gen. Zygmunta Bohusza-Szyszki, gen. Bronisław Duch. – Narwik jako pierwszy był zastrzykiem moralnym, po tragedii naszej wrześniowej, dla całego narodu polskiego.

– W pojęciu polskiego rządu wygnańczego i w pojęciu żołnierzy walka o wolność Norwegii była równocześnie walką o wolność Polski, bo wróg był ten sam – mówił gen. Zygmunt Bohusz-Szyszko w 1960 roku podczas rozmowy z Leopoldem Kielanowskim.

W czerwcu 1940 roku Niemcy napadli na Norwegię. Alianci szybko podjęli decyzję o wysłaniu tam swoich wojsk. Najważniejsze było uniemożliwienie Niemcom zdobycia skandynawskich rud żelaza. Udział wojsk polskich w obronie Norwegii według gen. Władysława Sikorskiego mógł być okazją do zwrócenia uwagi na okupowaną Polskę. Sikorski nie pomylił się, powierzając to zadanie generałowi Zygmuntowi Bohuszowi-Szyszce i jego Strzelcom Podhalańskim.
– Brygada Podhalańska walnie przyczyniła się do zwycięstwa jakie osiągnięto pod Narwikiem – podkreślał gen. Bohusz-Szyszko. – Osiągnięte ono zostało w dużym stopniu dlatego, że Podhalanie wyszli na tyły i zmiękczyli w ten sposób obronę, bo walka o sam Narwik była bardzo ostra i bardzo ciężka.

Oprócz czynnej służby na polach bitew II wojny światowej gen. Bohusz-Szyszko zasłużył się podczas organizowania Armii Polskiej w ZSRR. Później został nawet zastępcą gen. Władysława Andersa, dowódcy 2. Korpusu.

– Drugie Twoje dzieło to pomoc, którą okazałeś gen. Andersowi, w czasie formułowania wojsk polskich w Rosji – mówił o swoim współpracowniku gen. Bronisław Duch. – I kiedy pomagałeś mu w usuwaniu trudności, które wciąż się tam rysowały i pogłębiały, a były świadomie czynione przez Rosjan.

Generał Zygmunt Bohusz-Szyszko brał udział w 1944 roku w bitwie pod Monte Cassino, a w zwycięskich walkach o Bolonię dowodził całym 2. Korpusem w zastępstwie gen. Andersa. Ten cenił go za zmysł organizacyjny, lojalność i optymizm.

Po II wojnie światowej przeniósł się do Londynu, gdzie brał czynny udział w życiu polskiej emigracji. Swoje doświadczenie wykorzystywał, publikując artykuły i książki historyczne oraz angażując się w działalność kombatancką.

– Rocznicę urodzin rozpocząłem od podziękowania Panu Bogu – mówił w 1978 roku wzruszony gen. Zygmunt Bohusz-Szyszko. – To łaska Boga przeprowadziła mnie swoją pomocną dłonią w ciągu całego mojego życia przez szereg pól bitewnych, których w mojej drodze życiowej nie zabrakło.

Generał Zygmunt Bohusz-Szyszko zmarł 20 czerwca 1982 r. w Londynie. Zgodnie ze swą wolą 29.09.1997 r. urna z Jego prochami została pochowana do grobu ojca – Jakuba na warszawskich Powązkach Wojskowych – kwatera A18, rząd 5, grób 20.

polskie – Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari (nr 20), Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari (nr 4489, 1922 r.), Wielka Wstęga Orderu Odrodzenia Polski (30 marca 1979), Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (11.11.1936 r.), Krzyż Walecznych (czterokrotnie), Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami (dwukrotnie), Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie), Brązowy Medal za Długoletnią Służbę, Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino (nr 2), Odznaka za Rany (sześciokrotnie); norweskie: Krzyż Wojenny (nr 100); włoskie: Krzyż Wojenny za Męstwo Wojskowe, Medal Srebrny (Bolonia 1945 r.)

gen. dyw. Zygmunt Bohusz-Szyszko – źródło : Internet

archiwum Fundacji Znaki Pamięci