Czego szukasz, przyjacielu?

Zbigniew Gondek był synem Jana Gondka – funkcjonariusza przedwojennej Policji Państwowej. Działał przed wojną w harcerstwie.

W lutym 1940 r. został aresztowany przez Sowietów ojciec Zbigniewa, zamordowany następnie w Zbrodni Katyńskiej w Twerze, pochowany na Polskim Cmentarzu Wojennym w Miednoje. W kilka tygodni później Zbigniew wraz z mamą został deportowany przez Sowietów do Obwodu Kustanajskiego Kazachskiej SRR. Mając 16 lat, zmuszony był pracować na zesłaniu.

Na mocy Układu Sikorski-Majski zwolniony z zesłania. 2 lutego 1942 r. przybył do punktu zbornego w miejscowości Ługowoje (Uzbecka SRR). Od 28 lutego 1942 r. w Polskich Siłach Zbrojnych w ZSRR – w 27 Pułku Piechoty 10 Dywizji Piechoty. Przez Krasnowodzk wraz z Armią Polską ewakuował się w I ewakuacji do Pahlevi w Iranie i od 1 kwietnia 1942 r. przebywał na Bliskim Wschodzie. 21 kwietnia 1942 r. został przetransportowany wraz ze swym oddziałem do Palestyny. Żołnierz 2 Korpusu Polskiego w składzie 6 Batalionu Strzelców Karpackich 2 Brygady Strzelców Karpackich 3 Dywizji Strzelców Karpackich (nr ewid. 1924/26/III). Po szkoleniu na Bliskim Wschodzie od 13.12.1943 r. przebywał na froncie włoskim, począwszy od walk nad rzeką Sangro, następnie w walkach o Monte Cassino, Ankonę i Loreto (w stopniu kaprala).
Szturm na Monte Cassino tak wspominał: „6 Batalion, którego częścią była moja kompania i mój pluton dostał rozkaz zluzowania Amerykanów. Było to w nocy. Dostaliśmy pierwszy ogień, jak jeszcze byliśmy zupełnie na dole. Niemcy obwarowali się na Wzgórzu 593 przy Massa Albaneta, kierunku naszego uderzenia. Widzieli całą panoramę Monte Cassino i oczywiście nas podchodzących z dołu. Muły prowadzone przez Hindusów niosły potężny ekwipunek. Pamiętam, jak Amerykanie nieostrożnie podpalali papierosy. Niemcy tylko na to czekali i strzelali w tym kierunku. Pierwszych rannych mieliśmy, zanim zdążyliśmy się okopać, co nie należało do zadań łatwych, bo otoczeni byliśmy głównie litą skałą i kamieniami. Znalazłem wreszcie jakieś miejsce, które rano okazało się być ciałem zabitego, pokrytego cienką warstwą ziemi, żołnierza.”
2 lipca 1944 r. podczas działań bojowych pod Loreto nad rzeką Musone został ciężko ranny – stracił lewą rękę i był ciężko ranny w lewe udo. Tak to wspominał: „Część mojego plutonu zdążyła sforsować już rzekę, przy minimalnym ogniu wrogiej artylerii. I wtedy odezwały się karabiny maszynowe. Nie wiem jak do tego doszło, ale bez rozkazu z własnej inicjatywy postanowiłem je uciszyć. Podczołgałem się na odległość rzutu granatem i zniszczyłem prawdopodobnie dwa stanowiska. W tym momencie rozpoczęła się kanonada moździerzy. Natychmiast padłem na brzuch, po czym zobaczyłem, że nie mam już broni ani ręki, która ją trzymała. Za 15 minut pojawili się sanitariusze…”
Po pięciu miesiącach pobytu w szpitalu 2 Korpusu w Casamassima 30 listopada 1944 r. przeniesiony do Szkocji na dalszą rekonwalescencję. Za wybitne czyny bojowe odznaczony 22.05.1946 r. Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego „Virtuti Militari”. Zdemobilizowany z 2 Korpusu z dniem 30.01.1947 r. Służył w okresie 31.01.1947-30.01.1949 r. w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia w Wielkiej Brytanii.

Po zakończeniu służby wojskowej w Polskich Siłach Zbrojnych pozostał na emigracji. 21.03.1950 r. ukończył roczny kurs w The Polish Agricultural School w Glasgow, a następnie czteroletni Commercial College, by podjąć pracę jako księgowy. W 1954 r. wyemigrował z żoną do Kanady i osiedlił się w Toronto (Ontario). Od 1955 r. członek Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce Placówka 114 w Toronto. Dwukrotnie (jako pierwszy obcokrajowiec) był prezesesem torontońskiego oddziału The War Amps of Canada, a następnie pełnił funkcję jednego z dyrektorów organizacji. Od 1970 roku członek Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Kanadzie w Kole nr 20 w Toronto (w ostatnich latach życia Prezes Honorowy). W roku 2011 na XXXIV Zjeździe SPK w Kanadzie wybrany został wiceprezesem Zarządu Głównego SPK w Kanadzie. Bardzo aktywny w działaniach SPK w Kanadzie, a także The War Amps. Po roku 1989 awansowany do stopnia podpułkownika rezerwy. Mieszkał w Mississauga (Ontario). Bardzo aktywny przez cały pobyt w Kanadzie w działalności polonijnej, społecznej i kombatanckiej. Zmarł 12.10.2023 r. Msza pogrzebowa odbyła się 27.10.2023 r. w Kościele pw. św. M. Kolbe w Mississauga.

polskie: Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari (nr 11610, 22.05.1946 r.), Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (za wybitną działalność polonijną i kombatancką), Krzyż Walecznych, Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino (nr legit. 5115); brytyjskie: 1939-45 Star, Italy Star, Defence Medal, The War Medal 1939/1945

Ojciec Jan Gondek (1888, Kozłów, pow. Miechów, woj. małopolskie – 1940, Twer, ZSRR) – syn Tomasza, posterunkowy Policji Państwowej, służba od 1923 r. We wrześniu 1939 r. pełnił służbę w Dąbrowie Tarnowskiej (woj. małopolskie).

drugie imię Zbigniewa Gondka – Robert „Bob”

1. Zbigniew Gondek – żołnierz Polskich Sił Zbrojnych, Mosul, Irak, rok 1942; źródło: https://www.polishexilesofww2.org/
2. ppłk Zbigniew Gondek – zdjęcie powojenne; źródło: opowiedziane.ipn.gov.pl

Archiwum Fundacji Znaki Pamięci; Polish Exiles of WWII; zbiory Muzeum Katyńskiego; krzyz.montecassino.eu
notacja biograficzna IPN ze Zbigniewem Gondkiem: https://opowiedziane.ipn.gov.pl/ahm/notacje/35854,Gondek-Zbigniew.html
relacja z mszy pogrzebowej, Goniec TV Toronto:
https://www.youtube.com/watch?v=qUu21ppKTDE