Czego szukasz, przyjacielu?

Przed II wojną światową uczeń gimnazjum w Pszczynie.

W czasie kampanii wrześniowej jako ochotnik brał udział w krótkiej, ale nieudanej obronie Pszczyny, zajętej wkrótce przez Niemców. Pod okupacją niemiecką kontynuował edukację.
W 1943 roku przymusowo wcielony do Wehrmachtu z nakazem stawienia się w punkcie poboru w Pszczynie. Stamtąd został zabrany do głównej bazy batalionu w Oleśnicy (wówczas Oels), gdzie otrzymał umundurowanie kawalerzysty. Wkrótce, wraz ze swoim oddziałem, został przewieziony do zachodniej Francji, w okolicę Nantes. Ponieważ znał jęz. niemiecki, zgłosił się na ochotnika i został przyjęty do służby w batalionie łączności. Przeszedł szkolenie łącznościowe, uczestniczył w akcjach oddziału zwiadowczego, wykonywał przymusowe roboty w lokalnych niemieckich zakładach produkcji amunicji i przy budowie umocnień, m.in. w La Rochelle. Tam zastało go lądowanie aliantów w Normandii w czerwcu 1944 r. Wraz z wycofującymi się na wschód wojskami niemieckimi, latem 1944 Józef Wawrzyczek został przerzucony do Francji wschodniej, w pobliże granicy niemieckiej, gdzie Niemcy broniły kraju przez postępującą 3 Armią amerykańską. We wrześniu 1944 r. uczestniczył w akcji bojowej koło miasteczka Vesoul, gdzie po rozbiciu swojego oddziału przez Amerykanów przedostał się na stronę aliantów i dostał do niewoli amerykańskiej.
Wraz z innymi jeńcami Józef Wawrzyczek został przewieziony na południe Francji do portowego miasteczka Saint-Raphaël nad Morzem Śródziemnym. Tam pojawił się nieoczekiwanie podoficer w polskim mundurze wojskowym i zaproponował Ślązakom i Pomorzanom, tak jak Józef Wawrzyczek wcielonym przymusowo do Wehrmachtu, służbę w 2 Korpusie Polskim pod dowództwem gen Andersa. Józef Wawrzyczek natychmiast się zgłosił. Stamtąd został przewieziony statkiem do alianckiego obozu jenieckiego w Algierii. Tam, podczas mszy polowej dowiedział się o upadku Powstania Warszawskiego.

W październiku 1944 r. Józef Wawrzyczek, wraz z grupą ok. 120 innych jeńców-Polaków zgłaszających się do polskiego wojska, został przewieziony z Algierii do Neapolu, a następnie najpierw pociągiem, potem samochodami, do bazy 2 Korpusu koło miasta Taranto we włoskiej prowincji Apulia. Tam został przesłuchany i zarejestrowany jako polski żołnierz. Rejestracji dokonał znany mu sprzed wojny kierownik poczty w rodzinnych Goczałkowicach, p. Kloc (imienia nie pamiętał). Otrzymał stopień starszego strzelca 2 Korpusu i skierowanie do służby w baonie łączności dzięki dobremu wyszkoleniu w tym zakresie. Do grudnia 1944 r. Józef Wawrzyczek stacjonował w Materze, gdzie przechodził przeszkolenie łącznościowe 2 Korpusu. W okresie Bożego Narodzenia 1944 r. został przewieziony do Predappio (k. San Marino) i przydzielony jako radiotelegrafista do 3 Batalionu Łączności 3 Dywizji Strzelców Karpackich (nr ewid. 1925/273). Tam nieoczekiwanie spotkał swojego wuja, brata matki, Ryszarda Smolorza z Łąki, który służył wówczas w artylerii przeciwlotniczej 2 Korpusu.
Po przerwie w walkach zimą 1944/45, rozpoczęły się przygotowania aliantów do ofensywy na Bolonię, która ruszyła 9 kwietnia 1945 r. Józef Wawrzyczek otrzymał przydział do obsługi łącznościowej generała Klemensa Rudnickiego w sztabie 3 Brygady 3 Dywizji Strzelców Karpackich 2 Korpusu. Bitwa o Bolonię trwała od 9 do 21 kwietnia1945 r. i była ostatnim starciem bojowym 2 Korpusu.
Po wycofaniu 3 Dywizji Strzelców Karpackich z działań bojowych, zorganizowano wojskową spartakiadę, do której Józef Wawrzyczek trenował biegi średniodystansowe. W czerwcu 1945 r. zgłosił się do klasy IV gimnazjalnej Gimnazjum i Liceum 3 DSK zwanego Szkołą Karpacką i w marcu 1946 r. uzyskał małą maturę. W gimnazjum należał do „klubu pszczyniaków” wraz z kilkoma kolegami ze stron rodzinnych, m.in. z Mieczysławem Smołką i Alfonsem Mrzykiem. Po decyzji o przeniesieniu oddziałów 2 Korpusu z Włoch do Wielkiej Brytanii, w lecie 1946 r. Józef Wawrzyczek – wraz z całą Szkołą Karpacką – płynął statkiem z Neapolu do Liverpoolu w Anglii, gdzie żołnierze zostali rozbrojeni, a Szkoła przeniesiona do byłej amerykańskiej bazy lotniczej w Bodney Airfield w hrabstwie Norfolk. Tam kontynuował naukę w liceum i 14 lipca 1947 r. otrzymał świadectwo maturalne.
W tym samym roku na usilne prośby mamy Łucji zgłosił chęć powrotu do Polski, co miało nastąpić latem 1947 r. Na statek do Kraju oczekiwał w obozie pod Glasgow w Szkocji. Jednak transport opóźnił się i Józef Wawrzyczek powrócił do Gdyni statkiem z Glasgow dopiero w grudniu 1947 r.

Po powrocie do Kraju Józef Wawrzyczek przez dwa lata pracował w Przedsiębiorstwie Wiertniczo-Górniczym w Katowicach. W latach 1949-52 studiował anglistykę na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w Lublinie. To z tym miastem związane swoje dalsze życie. W Lublinie założył wraz z żoną Anielą rodzinę i pracował w różnych instytucjach edukacyjnych – początkowo jako pracownik administracyjny KUL i biblioteki KUL-owskiej, następnie lektor jęz. angielskiego w Wyższej Szkole Rolniczej (dziś Uniwersytet Przyrodniczy). Najdłużej pracował, aż do emerytury, jako starszy wykładowca jęz. angielskiego w Studium Języków Obcych Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej (dziś Centrum Nauczania i Certyfikacji Języków Obcych). Od roku 1980 był aktywnym członkiem Organizacji Zakładowej NSZZ „Solidarność” w UMCS. Po upadku komunizmu aktywny członek Stowarzyszenia Byłych Żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie „KARPATCZYCY” – uczestnik wielu uroczystości w Polsce i za granicą upamiętniających żołnierzy 2 Korpusu. Zmarł 23.04.2026 r. w wieku 100 lat.

polskie: Medal Wojska po raz pierwszy (nadany 26.04.1946 r.), Odznaka Pamiątkowa 2 Korpusu (21.05.1947), Odznaka Weterana Walk o Niepodległość (01.09.1995), Medal Komisji Edukacji Narodowej (13.09.1979), Brązowy Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju” (20.04.1995), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (10.04.2000)
brytyjskie: 1939-45 War Star/Italy Star (08.1945)

rodzeństwo: młodsi bracia Ryszard i Bernard oraz siostra
żona Aniela, dzieci: Irmina i Zbigniew

Józef Wawrzyczek, 2017 r.; źródło: archiwum Fundacji Znaki Pamięci

archiwum rodzinne Irminy Wawrzyczek; Mieczysław Kuczyński “Szkoła Karpacka 1943-1948”, Londyn 1992 r.; “Trzecia Dywizja Strzelców Karpackich 1942-1987″ t.2 red. W. Maciejczyk, Londyn 1991; archiwum WBH