Czego szukasz, przyjacielu?

Józef Wojciechowski, ps. „Zulu” spędził dzieciństwo tuż przy powstałej niedawno granicy polsko – radzieckiej na Zbruczu.

Po agresji ZSRR 17.09.1939 roku zaangażował się w działalność niepodległościową. Deportowany wraz z rodziną 10 lutego 1940 roku do posiołka Uczastok na terenie ZSRR. Wspominał zaskakujące powitanie na zsyłce : żyjący na posiołku Rosjanie powitali w nim deportowanych Polaków chlebem i solą, co bardzo nie podobało się władzom sowieckim. Józef wspominał zresztą, iż rodzina była na zesłaniu traktowana bardzo dobrze, zaś miejscowa ludność pomagała zesłańcom w zorganizowaniu nowego życia. To również miejscowi Rosjanie poinformowali zesłańców o „amnestii” i powstającej w ZSRR Armii Polskiej, wbrew intencjom lokalnych władz.
Już w sierpniu 1941 roku Józef wyjeżdża do Semipałatyńska, następnie przez Ałma-Aty dostaje się do punktu zbornego Armii w Otar (Kazachska SSR). Zgłasza się do wojska, zaś na życie zarabia pracując w miejscowym kołchozie.

Po weryfikacji zostaje wcielony do Armii Polskiej w ZSRR i przechodzi wstępne szkolenie. Gdy przychodzi pora ewakuacji, miejscowa orkiestra żegna opuszczających Kazachstan Polaków uroczyście odegranym Mazurkiem Dąbrowskiego.
Przez Krasnowodzk dostaje się wraz z wojskiem do Pahlevi w Persji, a następnie do Teheranu, gdzie spędza dwa tygodnie. Przygotowuje obóz dla cywili, którzy mają nadjechać ze Związku Radzieckiego wraz z kolejną falą ewakuacji. Następnie jego droga wiedzie przez Irak, Palestynę do Egiptu. Przygotowuje się do rozpoczęcia pełnego szkolenia wojskowego.
W Egipcie komisja lekarska nie wydaje zgody na mobilizację Józefa ze względu na jego stan zdrowia i ogólne wyczerpanie po okresie zsyłki w ZSRR. Zostaje skierowany na rehabilitację i „turnus dożywiający” w Durbanie (Afryka Południowa), gdzie spędza kolejnych kilka miesięcy.

Koniec wojny zastaje Józefa w Europie. W ramach 30 Armii Renu bierze udział w okupacji terenów odebranych Niemcom, pracując w kompanii łączności na zapleczu. W 1947 roku zostaje zdemobilizowany, nie chcąc jednak wracać do Polski, decyduje się na osiedlenie w Wielkiej Brytanii. Osiedla się w Bradford w północnej Anglii i podejmuje pracę zarobkową. Pan józef Wojciechowski zmarł w Bradford w wieku 98 lat dnia 08.01.2020 r.

Po zakończeniu rekonwalescencji zostaje przydzielony do plutonu konwojującego włoskich jeńców wojennych do Wielkiej Brytanii – wraz z nimi w październiku 1942 roku dociera do Szkocji.
W Szkocji przechodzi kwalifikację i wstępuje w szeregi tworzącej się 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej pod dowództwem gen. Stanisława Sosabowskiego. Przechodzi intensywne szkolenie spadochroniarskie pod okiem instruktorów z Wielkiej Brytanii i USA. 1 SBS szykowana jest do rzucenia na pomoc walczącej Warszawie, jednak na skutek decyzji Anglików do rajdu spadochroniarzy na Warszawę nigdy nie dochodzi. Powoduje to potężny konflikt i nieomal bunt żołnierzy, pragnących walczyć za Kraj, który udaje się zgasić jedynie dzięki osobowości gen. Sosabowskiego. Józef dalej więc szkoli się i oczekuje na rozkaz do ataku.
Rozkaz ten nadchodzi dopiero we wrześniu 1944 roku wraz z operacją „Market Garden”. Józef wraz z kolegami pod dowództwem gen. Sosabowskiego bierze udział w oblężeniu Arnhem. Operacja jest nieudana i niemal połowa stanu osobowego Brygady traci życie.

archiwum Fundacji Znaki Pamięci