MARIAN TOMASZEWSKI
REJESTRACJA WYWIADU: SIERPIEŃ 2016, MANCHESTER
Marian Tomaszewski spędził dzieciństwo i działał w harcerstwie (drużynowy) w swym rodzinnym Przemyślu. W trakcie kampanii wrześniowej 1939 r. wraz z kolegami z drużyny harcerskiej na ochotnika pracował w polowym szpitalu we Lwowie. 11 listopada 1939 roku został aresztowany przez NKWD za działalność niepodległościową, osadzony w więzieniu w Przemyślu, a następnie zesłany do łagru przy granicy kazachsko-mongolskiej. Po tzw. „amnestii” w sierpniu 1941 r. dotarł do Buzułuku i wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR pod dowództwem gen. W. Andersa. W lipcu 1942 r. ukończył Szkołę Podchorążych Broni Pancernej przy 6 Dywizji Piechoty w Szachrisabs (Uzbecka SSR), awansując do stopnia kaprala podchorążego. Po ewakuacji wojska polskiego na Bliski Wschód i reorganizacji oddziałów Marian Tomaszewski został przydzielony do Pułku 6 Pancernego „Dzieci Lwowskich”. W składzie Pułku odbył wyszkolenie wojskowe na terenie Iraku, Palestyny i Egiptu. W Centrum Wyszkolenia Artylerii ukończył kurs instruktorski. Uczestniczył w walkach u boku aliantów w Afryce Północnej, uzyskując odznaczenie brytyjskie Africa Star. Jako dowódca czołgu w swym macierzystym Pułku przeszedł w latach 1944-1945 cały szlak bojowy 2 Korpusu w kampanii włoskiej. Uczestniczył w walkach o Monte Cassino, Piedimonte San Germano, Ankonę i Bolonię. W kwietniu 1945 r. awansowany do stopnia podporucznika. Po kampanii włoskiej odznaczony Krzyżem Walecznych za bohaterstwo na polu walki. Po zakończeniu II wojny światowej jako żołnierz 2 Korpusu uzupełnił swe wykształcenie ogólnokształcące, zdając w Rzymie egzamin dojrzałości. Następnie wraz z 2 Korpusem został przetransportowany do Wielkiej Brytanii.
Marian Tomaszewski, po demobilizacji z Polskich Sił Zbrojnych w roku 1947, pozostał na emigracji w Anglii. Ukończył studia i podjął pracę zawodową. W 1948 r. ożenił się z Ireną – Sybiraczką, ochotniczką Pomocniczej Wojskowej Służby Kobiet 2 Korpusu poznaną jeszcze na Bliskim Wschodzie. W latach pięćdziesiątych XX w. osiedlili się w Manchesterze, następnie w położonym nieopodal Bury, gdzie mieszkali aż do śmierci. Był jednym z głównych organizatorów i wieloletnim prezesem (od 2016 r. Prezesem Honorowym) założonego w 1961 r. Polskiego Klubu w Bury. Aktywny członek Stowarzyszenia Polskich Kombatantów, a następnie Stowarzyszenia Przyjaciół Polskich Weteranów oraz wielu organizacji i inicjatyw polskich na emigracji. W czasie stanu wojennego w Polsce zorganizował znaczącą pomoc charytatywną z Anglii, za pośrednictwem Caritas, w postaci transportu żywności, odzieży, wózków inwalidzkich i innych potrzebnych rzeczy dla Polaków w Kraju. Znaczną część swojego życia poświęcił polskiej społeczności w Bury i Manchester. Do ostatnich dni swego życia płk Tomaszewski był zaangażowany w upowszechnianie wiedzy o bohaterstwie Pułku 6 Pancernego „Dzieci Lwowskich” w walkach na froncie włoskim, w szczególności o Piedimonte San Germano. Uczestnik szeregu uroczystości patriotycznych w Anglii, Polsce oraz we Włoszech. Po śmierci w Wielkiej Brytanii został pochowany zgodnie ze swą wolą 29 lipca 2020 r., po uroczystej mszy pogrzebowej w Katedrze Polowej Wojska Polskiego, na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie (kwatera B20, rząd 8, grób 10). Jego grób jest wpisany do ewidencji grobów weteranów walk o Wolność i Niepodległość Polski IPN. W grudniu 2023 r. spoczęła wraz z nim jego zmarła w tymże roku żona Irena.
CZAS NAGRANIA: 1h 15 min
